Alkatiri: Invazaun 07 dezembru nu’udar pontu importante iha TL nia istória
DILI, 07 dezembru 2023 (TATOLI)-Lidér Nasionál no antigu Primeiru-Ministru (PM), Mari Alkatiri, hateten loron invazaun ilegál hosi militár Indonézia mai Timor-Leste iha 07 dezembru 1975 ne’e, nu’udar pontu importante iha Timor-Leste nia istória terus nian.
Nótísia Relevante: INVAZAUN 7 DEZEMBRU 1975 (Epizódiu foun luta timoroan sira ba ukun rasik aan)
“Loron invazaun nian ita nunka komemora, tanba loron ida terus nian. Maibé, loron ne’e ita deside ona iha lei. Uluk dehan, loron erói maibé ikus mai ha’u rasik mak propoin muda ba loron ba memória. Ita labele haluha, tanba ne’e pontu ida importante iha ita-nia istória terus nian,” Marí Alkatiri hateten ba Agência Tatoli iha Faról, kuarta (06 dezembru 2023) ne’e.
Nia hatutan, Timor-leste hetan ona kolonizasaun kuaze tinan 500 no atu sai hosi kolonializmu mak tama fali invazaun, agresaun okupasaun Indonézia Soharto nian ba tinan 24 nia laran.
“Tanba ne’e, la’ós atu komemora maibé hotu-hotu tenke halo reflesaun boot ida atu bele kompreende. Tanba saida Indonézia halo invazaun iha ne’e. Balun mate iha funu, balun mate hela tanba hamlaha, balun mate tanba moras. Ne’e mak hahú 07 dezembru povu maubere nia oan barak fó aan ba mate atu ita ohin loron bele moris iha rai ida ita dehan pátria libertada ona, povu seidauk,” nia hateten.
Tanba, nia dehan, reflesaun ida-ne’ebé iha haree liu ba dezemvolvimentu ohin loron nian ne’e hatudu katak povu barak mak sira-nia moris sei halerik atu asesu ba saúde, edukasaun, bee-moos no selu-seluk tan.
“Iha kontexu dezemvolvimentu ita tenke klaru katak, ita la’o ba kotuk no la la’o ba oin. Ita ho meiu tomak, ho osan barak mak gasta ona juta rihun $16 maibé povu laiha sistema edukasaun ida di’ak, laiha sistema saúde ida di’ak no laiha dezenvolvimentu ekonómiku ida di’ak. Bele dehan, fó oportunidade atu partisipa ho ninia kbiit rasik hodi povu bele mós hetan benefísiu,” nia dehan.
Tan ne’e, tuir Alkatiri, ba oin povu tenke hili didi’ak sé mak atu ukun rai ida-ne’e, tanba líder nasionál sira atu hamutuk mós sei la rezolve povu nia problema tomak.
“Kuandu ema mai husu ha’u dehan imi tenke hamutuk (líder nasionál sira tenke hamutuk), lae hamutuk mós la rezolve. Sé mak bele ukun rai ida-ne’e, bele rezolve. Ema hatudu ona laiha vontade atu serbí povu, hanoin ha’u labele akuza ida-ne’e. Bele iha vontade barak no intensaun di’ak tebes, maibé kapasidade ka kompeténsia mak laiha,” nia esplika.
Nune’e, atuál Sekretáriu Jerál partidu FRETILIN ne’e hateten, lalika ko’alia tan ona ida-ne’e, FRETILIN halo buat hotu-hotu para iha unidade maibé la konsege.
Nu’udar partidu opozisaun iha Parlamentu Nasionál, Mari Alkatiri hateten, FRETILIN halo nia pozisaun no FRETILIN iha obrigasaun atu tun ba kraik esplika ba povu no FRETILIN iha obrigasaun labele promove violénsia maibé promove pás no estabilidade, ida-ne’e mak FRETILIN nia dever no obrigasaun.
“FRETILIN nia direitu mak atu ezije ba Governu atu halo balansu ba ninia atividade rasik, balansu dezempeñu ida-idak ninia serbisu kontribuisaun ba rai ida-ne’e,” Marí dehan.
Nótísia Relevante: CNC sei konstrui “Monumentu 7 Dezembru 1975” provizóriu iha Ponte Kais Dili
Jornalista : Nelson de Sousa
Editór : Cancio Ximenes
