VIQUEQUE, 31 dezembru 2023 (TATOLI)-Autoridade lokál, veteranu no abitante postu administrativu Uatulari, domingu ne’e, komemora loron nasionál ba eroi sira nian ho sunu lilin no kari ai-funan iha ai-krús boot eroi, iha resintu postu administrativu Uatulari, munisípiu Viqueque.
Komemorasaun loron eroi ba tinan 2023 ne’e ho tema “Eroi sira mak lalenok no naroman ba jerasaun foun kontinuadór hodi hametin espirítu nasionalizmu no patriotizmu ba jerasaun foun”.
Iha misa ba komemorasaun loron nasionál eroi, amu parokia Nossa Senhora de Fátima, Heriberto Soares Pedro SVD, hateten, loron eroi nasionál ne’ebé monu iha 31 dezembru no selebra loron mate saúdozu Nicolau Lobato dos Reis ba autoridade no abitante Uatulari katak Timor-Leste nakonu ho istória pasada.
“Tanba ne’e, ita bele dehan, istória ne’e moris, istória ne’e sei presiza haburas. Ho istória ne’ebé maka ita iha, maske ita-nia rain ki’ik, maibé riku istória ne’ebé ema ida-idak konta ninia versaun oi-oin. Istória sira-ne’e mesak interresante tebes ba ita nu’udar Timor-oan liuliu ba ami foin-sa’e. Ha’u hanoin Nicolau ninia moto “Ultima bala, é a minha vitória”, ita iha poder atu ko’alia ho poder ne’ebé maka ita iha, poder ne’e rasik maka sei lori ita ba manán ita-nia diretu ne’e rasik”, Pe. Heriberto Soares Pedro SVD, hateten iha nini omília misa ba eroi sira, iha edifísiu postu Uatulari, ohin.
Pe, Heriberto Soares Pedro SVD reforsa, istória sira-ne’ebé maka eroi sira halo ona iha tinan hirak liubá, maibé istória ne’e rasik sei moris hela ho ita ne’ebé sei moris tanba ne’e ohin ema hotu-hotu halibur fila fali hodi hanoin no tau períoridade ba loron importante ida-ne’e.
“Atu nune’e hafanun fila fali ita hotu-hotu liuliu ba foinsa’e sira, oinsá atu hatene lolos istória ne’ebé jerasaun tuan sira tau hela ba ita, husi ita-nia eroi, eroina no veteranu sira husik hela ba foin-sa’e sira. Tanba ita-nia istória ne’ebé eroi no veteranu sira hakerek ne’e sai ona memória ida ba ita no presiza kuda iha ita-nia hanoin, kuda iha ita-nia laran atu istória ne’e labele mate leet”, Pe. Heriberto akresenta.
Tan ne’e, Nai-lulik ne’e dehan, presiza hasa’e orasaun no sakrifísiu domin ba eroi pátria sira ho intensaun ida katak maske eroi sira la hamutuk ho ita, maibé sira nian esforsu no domin maka ohin lori ita goza liberdade ne’ebé hanaran nasaun Repúblika Demokrátiku Timor Leste (RDTL).
“Ohin mós tempu ikus ba tinan ida-ne’e nian hodi ita hakat fali ba loron aban tinan foun 2024. Ita agradese ba tinan ne’ebé ita hakat liu ona, ita agradese ba ita-nia terus no susar sira, haksolok no kontente ne’ebé ita hotu-hotu simu ona. Ohin ita selebra eroi sira hodi taka ita-nia tinan ida-ne’e, atu nune’e lori fila fali pájina foun ba ita no ita fiar katak ita nu’udar Timoroan ita nunka la’o mesak iha prosesu dezenvolvimentu iha ita-nia rain. Maibé, ita ita fiar espirítu; isin klamar, raan-lulik, raan-sagradu no ruin-lulik ne’ebé eroi sira sakrifika an fó ba ita-nia rain,” amo espresa.
Nune’e mós saserdote ne’e dehan, Timor-Leste ukun aan kle’ur ona, maibé dala barak sai pergunta boot tanba dala barak liafuan ukun aan ida-ne’e manán, maibé ema nunka hamoris filafali liafuan ukun aan ne’e ba ema ida-idak nian aan nu’udar sidadaun ne’ebé di’ak.
“Se ita sente ukun aan, entaun ita lapresiza seguransa sira mai Uatulari hodi fó seguransa ba ita, seguransa sira duni ita tuun sa’e, seguransa sira tebe ita tanba ne’e mak sai pergunta boot ida ba ita. Tan ne’e ita presiza banati tuir sagrada família são José, santa Maria no Jesus Kristu, atu ita hadomi ita-nia moris, hadomi ita-nia família kuidadu apa, ama,” nia hato’o.
Hafoin misa ramata, Adminsitradór Uatulari, Manuel do Rosário, haktuir, loron ida-ne’e loron importante ba eroi sira ne’ebé lakon sira vida ba rai ida-ne’e no ohin loron sai liberdade nune’e ba joven Uatulari hadi’a aan la’ós atu kria problema, tempu agora kria pás no establidade hodi lori prosesu dezenvolvimentu.
“Ha’u fó hanoin ba ha’u-nia joven sira katak tempu agora di’ak liu hadi’a aan, la’ós ona tempu hodi kria problema. Maibé, tenke kria pás no establidade iha ita-nia rain hodi simu dezenvolvimentu iha nasaun,” nia apela.
Depois misa ramata ba selebrasuan loron nasionál eroi autoridade, família martir no abitante Uatulari sunu lilin no kari ai-funan ika krúz boot, uma mahon Uatulari ninia oin.
Komemorasaun loron nasionál eroi hetan partisipasaun husi família martir, veteranu, abitante Uatulari, autoridade lokál no Polisía Nasionál Timor Leste (PNTL) eskuadra Uatulari.
Jornalista : Vitorino Lopes da Costa
Editór : Rafael Ximenes de A. Belo




