DILI, 04 janeiru 2024 (TATOLI) – Ministériu Edukasaun (ME) hasai ona sirkulár ba eskola públika sira atu labele halo kualkér kobransa ba alunu sira iha prosesu matríkula foun ne’ebé halo, maibé daudaun ministériu identifika katak iha eskola 15 mak viola regra ida ne’e.
Ho kestaun ne’e maka Servisu Inspesaun Jerál hetan ona orientasaun hodi halo monitorizasaun no akompañamentu ba prosesu matríkula ne’ebé eskola públika 15 halo no eskola sira seluk.
Diretór-Jerál Edukasaun no Ensinu, Deolindo da Cruz, afirma banhira eskola sira ne’e kontinua halo kobransa ilegál ba família alunu sira maka ministériu sei halo investigasaun ba dirijente eskola, nune’e husu sira-nian responsabilidade ba asaun refere.
“Tanba Ministériu Edukasaun bazeia ba sirkulár ne’ebé maka hatún ona hakarak atu regula matríkula ba anu letivu 2024 atu eskola sira labele halo kobransa ba família alunu sira. Sirkulár ne’ebé hasai ne’e fó oportunidade ba Inspesaun Jerál halo observasaun iha kada eskola públika iha territóriu, nune’e labele halo kobransa arbiru, maibé Inspesaun Jerál haree katak mosu irregularidade iha eskola públika. Responsavel eskola hahú husi diretór, adjuntu no profesór sira iha matríkula la’o kontinua ezije osan mai husi kontribuisaun inan-aman estudante nian”, dirijente ne’e hatete iha Vila Verde, ohin.
Ministériu Edukasaun konsidera katak dirijente eskola sira lakumpre sirkular rua ne’ebé iha mak númeru 369/2023, 12 dezembru husi Diresaun Jerál Edukasaun no Ensinu no númeru 262/2023, 14 dezembru husi Sekretáriu Estadu Ensinu Sekundáriu Jerál no Ensinu Sekundáriu Tékniku-Vokasionál.
Sirkulár Diresaun Jerál Edukasaun hatete dirijente eskola, funsionáriu ka manorin labele rekolla osan husi família alunu sira iha tempu matríkula no husi sekretáriu Estadu husu ba eskola sira labele ezije pagamentu osan ba kualkér razaun hanesan propina, farda no materiál ba estudante foun sira.
“Eskola sira ne’ebé lakumpre sei hetan sansaun. Bainhira sira konsege rekolla ona osan husi família sira maka seidauk utiliza sei haruka hodi devolve, maibé kuandu osan sira ne’e maka konsege gasta ona, sira sei hetan investigasaun”, katak.
Eskola públika ne’ebé maka identifikada viola regra mak eskola bázika sentrál ida no sekundáriu jerál 14. Estabelesimentu eskolár sira ne’e iha Bobonaro, Liquiçá, Ermera Dili no Baucau.
Diretór Eskola Bázika Sentrál Fatumeta, Feliciano Gusmão, dehan katak sira-nian eskola realiza tiha ona matríkula ba alunu foun 2024 hahu iha loron 12 dezembru 2023 no sei termina iha 05 janeiru 2024.
Husi atividade matrikula ne’e rasik eskola halo mós kobransa ba alunu foun sira, maibé Ministériu Edukasaun la konkorda tanba lakohi eskola sira halo kobransa ba estudante sira. Tanba ne’e, eskola Fatumeta deside katak osan sira ne’ebé rekolla husi inan no aman alunu sira-nian sei devolve hahú iha loron 06 no sei konvida reprezentante husi Ministériu Edukasaun, inan no aman, autoridade lokál, xefe suku, maka foin entrega hikas osan.
“Ami loke ona matríkula foun ba estudante sétimu anu no konsege rejista ona alunu hamutuk 268. Iha matríkula ne’e kada alunu ami prega osan hamutuk $59. Depois ba estudante oitavu no nonu anu ami prega $9. Osan sira ne’e atu uza hodi sosa farda ba alunu foun sira, hadi’ak kondisaun eskola inklui selu pesoál seguransa bazeia ba akordu ne’ebé maka antes ne’e ami halo ona ho inan no aman sira”, esplika.
Jornalista: Tomé Amado
Editora: Maria Auxiliadora
