VIQUEQUE, 13 fevereiru 2024 (TATOLI)— Autoridade, lian-na’in no komunidade hosi suku Luca, postu Viqueque Vila ho suku Dilór, postu Lacluta munisípiu Viqueque, tersa ne’e, realiza tara-bandu kulturál hodi respeita malu hanesan maun no alin hodi hametin pás no estabilidade.
Inisiativa realiza tara-bandu ne’e mai husi xefe suku no lian-na’in sira entre suku rua hodi esblese rezolusaun asembleia suk hodi realiza atividade tara-bandu hodi abitante sira moris hakmatek bá buka moris.
“Ami hamutuk ho autoridade suku rua deside kria tara-bandu iha área Uefia hodi povu bele fiar malu no respeita malu. Ami hasai ona rezolusaun hamutuk pontu 15, nune’e sé maka kontra ka viola rezolusaun sei multa”, Lia-nain husi suku Luca,Hermilgildo Pinto, hatete iha suku Luca-Viqueque.
Iha biban hanesan, Xefe suku Luca, postu Viqueque, Manuel Gomes, reforsa liuhusi tara-bandu ida-ne’e hodi kria pás no amizade entre abitante sira iha suku Luca no Dilór postu Lacluta.
“Hosi atividade ne’e, ita bele kria pás no establidade entre abintante husi suku rua. Atu kria ambiente ida hakmatek iha rai ida-ne’e hodi buka moris”, katak.
Entretantu, Xefe Suku Dilór, postu Lacluta, Jacinto Ximenes, afirma, liuhusi akordu tara-bandu kulturál ne’e lulik tebes, nune’e bele hametin pás no estabilidade.
“Rezolusaun ida ami hotu asina ona no ha’u sei halo sensibilizasaun ba ha’u-nia abitante sira hodi respeita malu no respeita ai-horis sira”, nia hato’o.
Sekretáriu munisípiu Viqueque, Teotonio Sarmento da Silva, kongratula ba suku rua ne’ebé inisiativa realiza ona atividade tara-bandu kultura hodi bele respeita malu no ai-horis sira.
“Ho inisitiva ne’ebé parte suku rua halo ne’e di’ak atu abitante sira bele respeita malu no respeita ai-horis sira hodi labele estraga. Ho tara-bandu ida-ne’e bele muda ema-nia mentalidade hodi bele moris livre”, nia kongratula.
Tara-bandu kulturál ne’e ho baze ba lei númeru 9/2016, ne‘ebé atribui kompeténsia xefe suku hanesan lideransa komunitária ihe nivél suku hamutuk ho lia-na’in no komunidade hodi hamosu ukun no bandu tuir kultura tradisaun beiala sira nian.
Rezolusaun ne’ebé deside hamutuk iha seremonia tara-bandu kulturál mak; Fiar no respeita lisan no kultura Luca Viqueque no Lacluta; Regulamentu hotu-hotu bele no tenke respeita kultura bazeia ba konstituisaun RDTL; Bainhira atu reszolve problema tenki hatun kretik no lolok no liu husi prosesu nahe beti boot, Karik hakiak animál hanesan karau, kuda, fahi, bibi, tenke hein ou kesi no sulan labele husik livre; Labele tau ai-moruk ba mota ka bee hodi hamate ikan, boek nomós labele tau rede; Husu ba maluk hotu-hotu tenke respeita ema nia ai-horis no plantasaun
Nune’e mós Husu ema hotu-hotu labele na’ok ema nia animál sira; Bainhira atu halo atividade arte marsiál no arte rituál tenke iha koñesementu husi autoridade lokál no lia-nain sira. Bazeia ba rezolusaun Governu 16/2013 no Lei Arma Branka No 5/2017; Bainhira atu ka’er animál fuik tenke iha koñesementu husi autoridade lokál tuir dekretu lei númeru 10-11-12-13; La autoriza baku malu no hakanek ema seluk, Labele fa’an rai arbiru sein rekonesimentu husi autoridade lokál.
Kona-ba sansaun mak: komunidade ne’ebé viola ka kontra regra ne’e mak hetan sansaun hanesan karau-rua no osan $1,500.00, ba lian-na’in sira atu hamulak tuir hodi labele fo risku ba ema nia vida.
Iha serimónia tara-bandu ne’e, oho karau tolu no hetan partisipa husi sekretáriu munisípiu Viqueque, administradór postu rua hanesan Lacluta no Viqueque Vila, xefe suku, lia-na’in, Polísia Nasionál Timor Leste (PNTL) munisípiu Viqueque no abintante sira husi postu Viqueque Vila no Lacluta.
Jornalista : Vitorino Lopes da Costa
Editór : Florencio Miranda Ximenes




