iklan

POLÍTIKA

Komisaun C husu Governu altera Lei Enkuadramentu Orsamentál

Komisaun C husu Governu altera Lei Enkuadramentu Orsamentál

Deputada CNRT, Cedelizia Faria Dos Santos. Imajen Tatoli/Egas Cristóvão.

 DILI, 14 marsu 2024 (TATOLI)—Prezidente Komisaun C trata asuntu Finansa Públika Parlamentu Nasionál (PN), Deputada, Cedelízia Faria dos Santos, husu Governu liuhosi Ministériu Finansa (MF) atu aprezenta proposta-lei hodi altera Lei Enkuadramentu Orsamentál (LEO).

“Ami mós atu haree, kona-ba se posível Governu ba oin atu halo alterasaun ba Lei Enkuadramentu Orsamentál (LEO). Tanba, ita atu halo alterasaun ba lei ida iha rua, bele mai hosi Governu ida bolu proposta-lei no ba iha Parlamentu ida bolu projetu-lei. Se ami haree Ministériu Finansa laiha inisiativa atu halo alterasaun ba LEO, ne’ebé mak ami haree iha Prezidente ida uluk tuir ba iha artigu balun (iha LEO) mak deklara tiha ona inkonstitusionál no depois artigu balun ne’ebé iha (lei) Orsamentu Jerál Estadu 2024 hatama tiha ona alterasaun. Ita, hakarak ka lakoi, presiza halo alterasaun ba lei,” Prezidente Komisaun C, Deputada Cedelízia Faria dos Santos, hateten ba jornalista sira hafoin hala’o fiskalizasaun ba iha Ministériu Finansa (MF) iha Aitarak Laran, kinta ne’e.

Tanba ne’e, intensaun komisaun mai ko’alia durante iha fiskalizasaun ne’e maibé parte MF hato’o ona katak prosesu ne’e la’o hela no iha tempu badak ne’e bele konklui hodi aprezenta proposta-lei ba PN.

Nune’e, bainhira MF aprezenta proposta-lei alterasaun LEO, PN sei fo prioridade atu diskute no aprova.

Ministra Finansa, Santina Cardoso, hateten MF serbisu hela ho alterasaun ba LEO ninian ne’ebé hein katak iha fulan-marsu ne’e MF sei finaliza esbozu dahuluk ne’ebé sei iha konsultasaun, nune’e to’o fulan-jullu tinan ne’e bele hodi ba PN.

Tuir nia, artigu barak hosi LEO rasik sofre ona alterasaun iha Orsamentu Retifikativu (OR) 2023 no Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2024, entaun agora daudaun tenta armoniza artigu sira-ne’ebé hetan sofre alterasaun no sei introdús artigu balun ne’ebé mak MF hanoin katak importante atu iha LEO ne’e rasik.

Enkuantu antes ne’e, iha 24 agostu 2023, Parlamentu Nasionál (PN) altera Lei Enkuadramentu Orsamentál (LEO) ba artigu hamutuk 18.

“Artigu 5 alterasaun lei númeru 2/2022, 10 fevereiru no seu todo, 41, kontra 21, abstensaun 2, nune’e aprovadu,” Primeira Vise Prezidente PN, Maria Terezinha Viegas, fó sai iha sala plenária PN iha debate loron daruak faze espesialidade ba proposta-lei Orsamentu Retifikativu (OR) ba 2023.

Iha proposta-lei OR 2023 Governu aprezenta ho pedidu karáter urjénsia, Governu aprezenta mós alterasaun dahuluk lei númeru 15/2022, 21 dezembru, Orsamentu Jerál Estadu (OJE) ba 2023,  no lei númeru 2/2022, 10 fevereiru Enkuadramentu Orsamentu Jerál Estadu no Jestaun Finanseira Públika no alterasaun daruak lei númeru 8/2008, 30 juñu, Lei Tributária.

Tuir proposta atu halo alterasaun ba lei vijente lei númeru 2/2022, 10 fevereiru Enkuadramentu Orsamentu Jerál Estadu no Jestaun Finanseira Públika ba artigu hamutuk 18 mak hanesan iha artigu 4, 14, 16, 41, 44, 47, 48, 49, 52, 62, 66, 68, 74, 88, 95, 97, 103, 105, ba alterasaun artigu sira-ne’e Deputadu sira halo uluk votasaun kada artigu hafoin vota no seu todo.

Iha alterasaun lei LEO ne’e halo mós aditamentu artigu 68–a Rejime ezekusaun orsamentál antes apresiasaun progama Governu ou após a sua rejeição, Deputadu sira aprova ho votu a-favór 41, kontra 20, abtensaun tolu, nune’e pasa.

Antes ne’e, Vise Ministru Finansa (MF), Helder Lopes, IX Governu pretende atu halo alterasaun ba lei númeru 2/2022, 10 fevereiru Enkuadramentu Orsamentu Jerál Estadu no Jestaun Finanseira Públika ka Lei Enkuadramentu Orsamentál (LEO), ba artigu hamutuk 18.

Governante ne’e hateten, alterasaun artigu sira-ne’e liga iha ne’e oinsá halo definisaun klareza kona-ba reseita no saldu jerénsia. Katak bainhira osan ne’ebé kada tinan instituisaun Estadu ida la konsege ezekuta hotu, ida-ne’e ita tenke konsidera hanesan saldu labele konsidera hanesan reseita, atu nune’e re-orsamenta fali hodi finansa kontrola.

“Ida fali mak artigu balun liga prosesu lei grande opsaun planu, tuir Governu nia hanoin ne’e di’ak, maibé komplika prosesu aprezentasaun programa no orsamentu ba Parlamentu Nasionál. Entaun, ita hakarak revoga tiha ida-ne’e mai ho aprezentasaun planu no orsamentu ba PN ne’e mai dala ida de’it iha proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE),” nia hateten.

Ida tan, nia dehan, revoga artigu balun tanba rekomendasaun hosi PN rasik no Tribunál Konta kona-ba konta jerál Estadu nian, tan ne’e revoga hodi akomoda aspirasaun hotu-hotu ho nosaun ida katak ita hakarak hametin no promove transparánsia akuntável ka responsabilidade no efisiénsia iha prosesu elaborasaun Orsamentu Jerál Estadu (OJE) no konta públika.

Jornalista : Nelson de Sousa

Editór        : Cancio Ximenes

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!