VIQUEQUE, 02 Abríl 2024 (TATOLI)- Udan boot ne’ebé akontese iha loron 31 marsu, iha munisípiu Viqueque, rezulta uma-kain hamutuk 19 ne’ebé besik mota Alimbata liuliu iha aldeia Beli no Darlari iha suku Babulu, Postu Administrativu Uatulari sofre inundasaun.
“Akontese udan bo’ot iha loron 31 Marsu, rezulta bee nakonu iha mota Alimbata hodi sulin tuir estrada, nune’e uma-kain hamutuk 19 iha suku Babulo, Uatulari konsege sofre inundasaun ka bee tama sira nia uma,” informa Xefe Suku Babulo, Mario Trindade ba Agência TATOLI iha sede suku Babulo, Uatulari.
Notísia relevante:Uma-kain 30 iha suku Afalokai Viqueque afetadu inundasaun
Ho situasaun referidu, Autoridade lokál ne’e husu ba Ministériu Obras Públika (MOP) atu konstrui ponte hodi mota labele fó impaktu ba abitante sira-nia uma no fasilita movimentasaun entre postu Uatucarbau no Uatulari.
“Ha’u hanoin Governu presiza kontrui ponte ida iha mota Alimbata tanba la konstrui ponte mota sei kontinua afeta ba ita-nia abitante sira nomós tempu udan mota tuun movimentasaun ema no transporte labele ba-mai husi postu Uatucarbau bá Uatulari no bá Dili “, nia sujere.
Autoridade lokál suku Babulo ne’e konta, Governu tau ona gabiaun (bronjo) ba mota, maibé mota bo’ot ne’e bee halai tuur estrada hodi tama komunidade nia uma.
“Presiza konstroi duni ponte ne’ebé kompleta ho bee dalan ka drainazen nune’e komunidade labele sofre tan inundasaun”, nia afirma.
APC halo ona idetifikasaun

Ho akontesementu ne’e, Komandante Autoridade Protesaun Sivíl (APC-sigla Portugés) munisípiu Viqueque, Inspetór Polísia Matias da Silva hamutuk ho ekipa halo observa direta ba mota Alimbata ne’ebé tama abitante sira-nia uma.
“Ami halo identifika abitante afetadu hamutuk Uma-kain 19, posibilidade bele aumenta tan vitima afetadu. Tanba udan kontinua tuun”, Komandante ne’e afirma.
Abitante husi suku Babulo kompostu husi aldeia Beli no aldeia Darlari lokaliza iha área aliambata.
“Ha’u simu sujestaun husi xefe aldeia na’in-rua ne’ebé reprezenta abitante afetadu sira katak husu ajuda imediatamente ba Institutu Jestaun Ekipamentu no MOP halo normalizasaun ba mota. Mota ne’e rasik fó ameasa ona ba abitante sira-nia vida no uma hela ba. Alende ne’e difikulta mós movimentu trasporte públiku hosi Dirasaun Uatulari bá Uatucarbau”. tenik nia.
Hafoin halo identifikasaun, Komandante ne’e dehan sei fó apoia emerjénsia liuliu nesesidade báziku ba komunidade afetadu inundasaun sira.
Presiza konstrui estrada rurál no ponte
Administradór postu Uatulari, munisípiu Viqueque, Jorge Ribeiro, husu Governu tau atensaun sériu ba estrada rurál ne’ebé tinan barak difikulta ba abitante sira-ne’ebé hela iha área rurál.
“Iha ha’u-nia mandatu ida-ne’e, ha’u hakarak husu Governu sentrál atu tau atensaun sériu ba infraestrutura bázika liuliu Estrada ne’ebé liga ba área rurál sira. Tanba ita-nia abitante maioria hela liu-liu, iha área rurál maibé kondisaun Estrada maka sai difikulta ba ita-nia abitante sira-nia movimentasaun ba vila”, Administradór ne’e sujere.
Infraestrutura ne’e sai importante ba povu agrikultór sira liuliu lori sira-nia produtu lokál asesu merkadu hodi bele hadi’a ekonomia familiar no bele mós asesu ba saúde no eskola.
Atu hadi’a, Administradór Uatulari ne’e dehan sei koordena ho xefe suku na’in-nee husi postu administrativu Uatulari hodi tau hanoin hamutuk hato’o ba Governu hodi hadi’a estrada ne’ebé sai esensiál ba povu.
Enkuantu, estrada rurál husi postu Uatulari liga ba área Iraler, Aenaudere no Ulusu purvolta 31 kilometru ne’ebé kondisaun Estrada aat. Estrada iha área urbana iha postu Uatulari iha 10 kilométru maka kondisaun di’ak no tau ona alkatraun.
“Ha’u sei organiza ami-nia agrikultór sira oinsá maka la’o ba oin hodi dezenvolve setór agrikultura. Tanba durante ne’e ha’u haree Uatulari natar boot, maibé rendimentu hare tun tanba fasilidade no ekipamentu mak menus.
Postu administrativu Uatulari iha suku neen no aldeia 63, ho área luan kilometru kuadradu (km2) 236, ho totál uma-kain 6.063 no totál ambiente na’in-25.161.
Notísia relevante: UNFPA fó apoiu emerjénsia pakote 440 ba vítima inundasaun iha Viqueque
Jornalista :Vitorino Lopes da Costa
Editór : Florencio Miranda Ximenes




