SETP desimina lei rai ba abitante iha Lacluta

VIQUEQUE, 25 maiu 2024 (TATOLI)- Sekretæriu Estadu Terra no Propriedade (SETP), sábadu ne’e, desimina lei kona-ba rai no utilizasaun ba abitante suku Uma-Tolu, Postu Administrativu Lacluta, munisípiu Viqueque.
Objetivu husi sosializasaun lei rai númeru 1/2003 no artigu 54 Konstituisaun Repúblika Demokrátika Timor -Leste (RDTL) ba komunidade sira atu sira iha koñesementu utuliza rai privadu no estadu nian.
“Maibé, ho situasaun ida agora la hanesan ida ha’u ko’alia ne’e. Akontese disputa rai ema balu uza forsa, ida seluk tenke lakon vida. Tanba ne’e rai privadu ka rai estadu kuandu mosu disputa ruma ita tuur hamutuk ho autoridade lokál sira iha suku hodi rezolve labele maka ba rezolve tuir lei”, Sekretáriu Estadu Terras no Propriedade, Jaime Xavier Lopes, hateten iha sosializasaun ba abitante sira, iha suku Uma-Tolu, sesta (24/05).

Kona-bá rai estadu nian maka hanesan tempu okupasaun Portugés sira uza no kontinua okupasaun Indonézia uza ne’e parténsia ba estadu nian no partensia ba povu mak uluk hela husi portugés nian tempu to’o iha Timor Leste ukun an parténsia ba povu tanba lei artigu 54 sesaun 1 katak ema ida diretu ba rai pedasuk ida hodi hela.
“Nune’e ha’u husu ba abitante sira karik hada’u malu ba rai imi tenke rezolve tuir lei ne’ebé ita iha. Tanba ita-nia lei konstituisaun RDTL artigu 54, nune’e bainhira problema rai ba baliza ruma rezolve ho ulun malirin”, nia husu
Husu mós ba komunidade sira tenke uza rai ho di’ak hodi labele hamosu problema kona-bá rai, nune’e mós ba komunidade sira ne’ebé uza rai estadu tenke buka solusaun atu bele halo kontratu arrendamentu ho estadu.
Iha fatin hanesan, Prezidente Autoridade Munisípiu Viqueque, Francisco C.S de Gonzaga Soares, hateten, sensibilizasaun kona-bá lei rai ba komunidade Postu Lacluta hodi bele kompriende tanba durante ne’e sira mós enfrenta problema kona-ba estatutu rai nian ho suku viziñu sira.
“Ohin hanesan oportunidade furak komunidade postu Lacluta tanba Sekretáriu Estadu Terra Propriedade bele mai husik hela lei rai ba ita povu Lacluta”, Francisco dehan.
Autoridade munisípiu Viqueque ne’e husu agradese ba Sekretáriu Estadu Terra Propriedade bele haka’at mai to’o iha Uma-Tolu no espera katak bele hakat mós ba Postu seluk ne’ebé hasoru mós problema hadau malu rai.
Administradór Postu Lacluta, Pascoal Gama Martins, subliña sosializasaun ida-ne’e komunidade sira bele kompriende lei kona-ba rai nian. Kona-ba rai área Sumaku ida-ne’e la’ós moris fatin komunidade suku Uma-Tolu, maibé iha situasaun obriga iha tempu okupasaun Indonézia tinan 1982 milítar Indonézia mak obriga hodi muda komunidade husi suku Dilór mai hela iha rai Sumaku, hodi forma suku Uma-Tolu durante tinan 42.
“Ha’u sente sensiblizasaun ne’ebé sekretáriu fó komunidade sira mós bele hatene. Tanba durante tinan naruk sira hela rai ida, sira iha direitu ka laiha direitu ba rai ne’e bázeia ba Konstituisaun Repúblika Demokratika Timor Leste (RDTL)”, nia realsa.
Sosialisaun ne’e, hetan partisipasaun husi Sekretáriu Munisipál Asuntu Sosiál, Diretór Munisipál no Delegasaun Territoriál, Padre Pároku, Komandante PNTL Eskuadra Postu Lacluta, Autoridade lokál ho komunidade sira.
Jornalista : Vitorino Lopes da Costa
Editór : Florencio Miranda Ximenes

