DILI, 28 Junu 2024 (TATOLI) – Empreza Google lansa ona língua foun 110 liuhusi online tradusaun Google Translate, iha 27 Junu 2024, ho apoiu husi AI (Intelligence Artificial) ho naran PaLM 2 (Pathways Language Model), iha ne’ebé iha mós lian tétun husi Timor-Leste.
Liuhusi nota ne’ebé Agência Tatoli, I.P asesu katak, Enjeñeiru Software Seniór, Google Translate, Isaac Caswell, dehan Google Translate (GT) ba lian nian hodi ajuda ema atu komprende di’ak liután mundu ne’ebé hale’u sira no sempre aplika teknolojia foun atu nune’e ema barak bele asesu ba instrumentu GT nian.
Iha tinan 2022, GT aumenta lian 24 foun hodi uza Tradusaun Mekánika Zero-Shot, iha ne’ebé modelu aprendizajen mákina ida aprende atu tradús ba língua seluk sein presiza haree ezemplu sira.
“Ami mós fó sai katak inisiativa lian 1,000 mak kompromisu atu harii modelu AI ne’ebé sei apoia língua 1,000 ne’ebé ko’alia barak liu iha mundu tomak. Agora, ami uza AI hodi habelar lian oioin ne’ebé ami suporta. Obrigadu ba modelu língua boot ida husi PalM 2, ami lansa ona língua foun 110 ba Google Translate, ne’ebé boot liu iha tempu ne’ebá,” Enjineiru Senior software – Google Translate haktuir.
PaLM nu’udar modelu lian jerasaun tuir mai ho kapasidade multilingua, hanoin, no kódigu ne’ebé di’ak liu, ne’ebé harii iha Google ne’ebé sai hanesan aprendizajen mákina, ne’ebé AI mak sei responsável.
Apoiu ba tradusaun foun ne’ebé foin lansa fó apoiu ba ema liu metade biliaun ida husi fraze to’o Qeqchi, lian foun sira-ne’e reprezenta liu miliaun 614, ne’ebé loke asesu ba tradusaun maizumenus 8% husi populasaun mundiál. No sira balu mak língua prinsipál iha mundu ne’ebé iha millaun 100 resin.
“Liafuan sira seluk ne’ebé komunidade rai-na’in ki’ik sira ko’alia, no balu la iha maibé esforsu atu halo revitalizasaun ativu. Iha lianfoun balu ne’ebé maihusi rai-Afrika, ne’ebé reprezenta ami-nia língua Afrika ne’ebé boot liu to’o ohin loron, inklui Fon, Kikongo, Luo, Ga, Swati, Venda no Wolof,” esplika.
Rekorda katak liafuan balu ne’ebé foin hetan apoiu iha Google Translate hanesan Afar mak lian tonál ida-ne’ebé ko’alia iha Djibouti, Eritreia no Etiopia. Iha tempu ne’ebá kantonese sai ona língua ida-ne’ebé husu liu ba Google Translate.
Alende ne’e, iha mós língua Punjabi (Shahmukhi) mak língua ne’ebé ko’alia barak liu iha Pakistan. Tok Pisin mak língua kriole ida-ne’ebé bazeia ba lian Ingles no lian Fransa Papua Nova Gine. Nune’e mós lian tétun ne’ebé mós hanesan lian ofisiál iha Timor-Leste.
“Oinsá mak ita hili língua oioin? Iha buat barak ne’ebé ita bele ko’alia bainhira hato’o lian balu ba halo tradusaun, husi língua oioin ne’ebé ita hato’o, to’o língua oioin ne’ebé ita uza,” tenik.
Bainhira teknolojia la’o ba oin, mak Google Translate sei suporta lian oioin ne’ebé luan liu iha tempu agora.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Florencio Miranda Ximenes




