VIQUEQUE, 15 jullu 2024 (TATOLI)- Maske Ensinu Báziku Centrál (EBC, sigla Portugés) Ensinu Sekundáriu Jerál (ESJ) no Ensinu Sekundáriu Tékniku Vokasionál (ESTV) , iha munisípiu Viqueque enfrenta problema oin-oin liuliu menús profesór no laiha fasilidade inklui ekipamentu eskolár , maibé Servisu Edukasaun Munisípiu Viqueque nota ezame períodu daruak, ne’ebé realiza ohin (15/07) la’o ho di’ak.
Bazeia ba kalendáriu husi Ministériu Edukasaun (ME) katak iha loron 15 Jullu, eskola hotu-hotu iha Timor-Leste realiza ezame períodu daruak ba estudante sira.
“Ohin, ezame períodu daruak ba estudante na’in-25.259 husi eskola Ensinu Báziku Centrál (EBC, sigla portugés) Ensinu Sekundáriu Jerál (ESJ) no Ensinu Sekundáriu Tékniku Vokasionál. Nune’e ha’u mós delaga Xefe Departamentu sira hodi observa direta ba prosesu ezame daruak, maibé nota katak buat hotu la’o di’ak, no laiha eskola ida maka la realiza ezame ohin”, Diretór Servisu Edukasaun Munisípiu Viqueque, Júlio Sakadura, hateten ba Agência Tatoli, iha postu Viqueque, ohin.
Ezame períodu daruak ne’e nia-pontu ezame prepara husi kada eskola sira no matéria ne’e hahú prepara iha semana kotuk.
“Ami akompaña kada eskola sira hodi haree prosesu ezame to’o ramata. Ha’u fiar katak ezame ida-ne’e sei la’o di’ak tanba ami koloka funsionáriu avaliza eskola sira ba ezame ida-ne’e”, nia akresenta.
Ezame sai hanesan avaliasaun ba estudante sira atu bele sukat sira-nia koñesementu ba matéria sira-ne’ebé durante ne’e profesór sira oferese ba estudante sira. Ezame períodu daruak ne’e sei ramata iha sabádu semana ida-ne’e.
Tuir dadús estudante ba tinan letivu 2024 ho totál 25.259 ne’ebé partisipa iha ezame referidu, kompostu EBC na’in-19.889, ESTV na’‘in-214 no ESJ na’in-5.156.
ESTV Rabina Lacluta menús profesór no ekipamentu
Entretantu, Diretór Eskola Sekundáriu Tékniku Vokasionál (ESTV) Rabina Lacluta, munisípiu Viqueque, Rozito Soares Morais, informa, daudaun ne’e enfrenta problema menús profesór no ekipamentu komputadór ba estudante sira hodi uza ba prátika.

“Daudaun, ami-nia eskola númeru profesór menús liu, relaisona desizaun ne’ebé Governu foti ba profesór kontratadu sira. Nune’e mós ekipamentu liuliu komputadór tanba eskola tékniku ne’e presiza komputadór hodi estudante sira simu materiál hotu tenke prátika, nune’e estudante sira bele iha koñesementu”, Rozito Soares Morais, hateten ba jornalista Agência Tatoli, iha postu Viqueque Vila, ohin.
Eskola tékniku presiza liu ekipamentu bibileoteka hodi fasilita estudante sira hodi aprende nomós ajuda profesór hodi halo peskiza ba matéria informatika nian.
Laiha ekipamentu, nia dehan halo estudante sira prátika tenke na’in-haat mak uza komputadór ida no profesór sira fó tempu limitadu hodi uza komputadór, nune’e defisil aprende.
Daudaun, eskola ne’e iha de’it komputadór unidade neen, maibé unidade rua avaria, agora komputadór haat mak funsiona.
“Ami hakarak husu Ministériu Edukasaun (ME) responde ami-nia preokupasaun hodi aumenta komputadór ba profesór no aumenta komputadór ba prátika, nune’e labele difikulta ba estudante no profesór sira”, nia sujere.
Daudaun ne’e, profesór área produtivu, séntifiku no sosiu kultura menus liu tanba uluk profesór hamutuk na’in-16, maibé kontratu hotu ne’ebé profesór ativu hela na’in-10.
“Ami-nia profesór na’in-10 de’it, difisil haree matéria área produsaun, siétifiku no sosiu kultura, profesór ida mak kobre matéria tolu ne’ebé ha’u rekomenda ba Ministériu relevante aumenta profesór hodi hanorin estudante”, nia rekomenda.
Hatan ba preokupasaun ne’e, Diretór Servisu Edukasaun munisípiu Viqueque, Júlio Sakadura, hateten preokupasaun ESTV Rabina Lacluta relata ona ba Ministériu Edukasaun hodi hein prosesu rekrutamantu faze datoluk nian.
“Prokupasaun menus profesór ba eskola tékniku vokasionál sira-ne’e ami relata hotu ona Ministériu ne’ebé pasiénsia hodi hein rekrutamentu profesór faze datoluk ne’ebé akontese iha Agostu, karik iha ita sei haree hodi komplementa. Kona-ba menus komputadór pratika nian sei tau ba konsiderasaun no sei hato’o ba Ministériu hodi bele rezolve”, nia promete.
Tuir dadús estudante ESTV Ravina husi klase 1 to’o klase 3 ho totál estudante na’in-74 no profesór ativu na’in-10
Jornalista : Vitorino Lopes da Costa
Editór : Florencio Miranda Ximenes




