DILI, 26 jullu 2024 (TATOLI) – Liuhusi reuniaun entre Ministru Negósiu Estranjeiru (MNE) nasaun Membru-ASEAN ba dala-57 ne’ebé hala’o iha Laos, foin lalais ne’e, hotu-hotu mantein nia-pozisaun hodi fó apoia másimu ba Timor-Leste nia adezaun ba membru permanente iha tinan oin.
“Reunian Ministru Negósiu Estranjeiru ne’e, kuaze Ministru Negósiu Estranjeiru ASEAN nian hotu-hotu fó apoiu másimu, liu-liu Malázia, Singapura, Indonézia, até MNE Malázia nian dehan, nusa mak tenke tau to’o 84% instrumentu legál para Timor-Leste kumpre mak foin tama ASEAN, fó de’it 25% sira kompleta bele tama ona, Ministru ko’alia hanesan ne’e katak, iha Prezidénsia mai ne’e bele iha tan possibilidade bá ita hotu,” Ministru Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK),Bendito Freitas hateten liu husi nota ne’ebé Agência TATOLI asesu husi media MNEK, ohin.
Partisipasaun Timor-Leste nian iha enkontru MNE ASEAN ba dala-57 iha Repúblika Demokrátika Populár Laos ne’e, ho estatutu hanesan observadór, hodi diskute assuntu kona-ba konektividade entre estadu-membru ASEAN sira, no-mós hato’o apresiasaun ba papel Laos nian durante tinan ida, hanesan Prezidénsia ASEAN ne’ebé la’o ho di’ak tebes.
Xefe Diplomátikaa ne’e dehan, iha reuniaun ASEAN Ministerial Meetings ne’e mós, Ministru Negósiu Estranjeiru Singapura, Vivian Balakrishnan, aprezenta ba Estadu-membru sira kona-ba Timor-Leste nia GDP ne’ebé ba futuru sei sai vantajen boot ba ASEAN.
“Singapura mós halo análize kona-ba ita-nia GDP katak, Timor-Leste ba oin sei sai vantajen boot ba ASEAN, depois sesaun tuir mai retiru MNE ASEAN nian, ne’ebé ko’alia kona-ba assuntu rejionál nian, no assuntu ne’ebé sai hanesan dezafiu global liuliu situasaun Myanmar, situasaun mar do sul da China, situasaun funu Rúsia no Ukránia, situasaun Israel ho Palestina,” Ministru Bendito dehan tan.
Kona-ba situasaun global no kestaun Myanmar nian, Ministru Negósiu Estranjeiru ASEAN sira hato’o opiniaun kona-ba importánsia ASEAN nian mak sentralidade no unidade entre nasaun membru ASEAN sira, nune’e labele sai hanesan tentadu ida hodi fahe organizasaun ne’e.
Alende ne’e, parseiru diálogu sira mós fó apoiu total ba Timor-Leste atu sai membru plenu ba organizasaun rejional ne’e, maibé, husu atu kumpre nafatin roteiru ne’ebé ASEAN sira fó.
“Ita Timor-Leste agora tenki prienxe kritérius roteiru sira-ne’e. Ne’ebé ita kumpre dadauk gradualmente roteiru ne’e, agora ita-nia preparasaun ho parseiru sira diálogu bá ASEAN ne’e sira husi, dezafius saida mak Timor-Leste presiza, entaun ita haree liu ba Assuntu infrastrutura,” nia hakotu.
Jornalista: Hortencio Sanchez
Editór: Florencio Miranda Ximenes





