Timor-Leste selebra aniversáriu ASEAN ba dala-57 ho embaxada rezidente sira

DILI, 08 agostu 2024 (TATOLI) – Governu Timor-Leste hamutuk ho Embaxada nasaun membru organizasaun Sudezte Aziátiku sira hotu iha Timor-Leste komemora aniversáriu ASEAN ba dala-57, iha edifísiu Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK), kinta ne’e.
Eventu ne’e, partisipa hosi Prezidente Repúblika José Ramos Horta, Primeiru-ministru Kay Rala Xanana Gusmão, Embaxadór nasaun membru ASEAN sira, Embaxada nasaun oioin iha Timor-Leste no parseiru dezenvolvimentu sira.
“Aniversariu ASEAN ba dala-57, ita kontinua konsidera nesesáriu ba susesu ita-nia vizaun nasaun nian hanesan ekonomia diversifikada modernu ida ho infraestrutura ho kualidade aas, no iha klase média ne’ebé saudavel no edukadu iha dékade oin mai ita-nia integrasaun iha AIA aprezenta oportunidade ida atu hakle’an liután ita-nia relasaun iha área oioin ne’ebé importante tebes ba dezenvolvimentu ne’ebé menus liután kooperasaun polítika no seguransa,” Prezidente Repúblika hateten iha nia diskursu.
Prezidente dehan, Timor-Leste nia partisipasaun, iha sorumutuk regulár iha nível hotu-hotu hanesan observadór no envolvimentu iha kooperasaun seguransa fó ba Timor-Leste.
“Vizaun klaru kona-ba dinámika polítika rejionál, ita-nia inkluzaun tomak iha ASEAN sei hametin ita-nia kapasidade atu kontribui ba estabilidade no seguransa rejionál. Husi buat hotu-hotu ita-nia kontribuisaun di’ak liu ba ASEAN mak Timor-Leste sei nafatin iha. Illa ida-ne’ebé iha pás no estabilidade atu nune’e molestiu labele aumenta ba lista dezafiu sira ne’ebé mosu iha rejiaun ne’e,” Horta afirma.
Tuir Xefe Estadu, oportunidade kooperasaun ekonómika barak atu aumenta fluxu komérsiu no investimentu ho Estadu membru ASEAN. Integrasaun iha merkadu komún sei permite Timor-Leste atu diversifika ninia ekonomia hodi atrai investimentu sira promove kreximentu sustentavel.
“Ha’u konkorda ho kultura no seguransa ai-han ba agrikultura no seguransa ai-han ne’ebé barak liu ka menus tenke kontinua sai hanesan setór estratéjiku. Ita tenke iha komitmentu atu habelar investimentu públiku,” nia ko’alia.
“Iha agrikultura inovativu Seguransa Ai-han ba ita-nia povu Enerjia, ita iha kompromisu atu dezenvolve ema ida-ne’ebé boot liu no iha direitu atu dezenvolve projetu lima ho objetivu atu dezenvolve grupu industriál sira iha ita-nia Kosta Sul hodi forma kotuk-laran ba indústria enerjia ne’ebé kria empregu no importante liu,” nia hatutan
Konstrusaun Turizmu Floresta tempu atu hametin setór turístiku ne’ebé hala’o ho nasaun sira iha Azia iha área sira hanesan turizmu Patrimóniu Krús Echo Turizmu. Turizmu Sustentavel hanesan motór ida ba Dezenvolvimentu Ekonómiku.
Kooperasaun kultura sosiál liuhusi hasa’e kapasitasaun edukasaun kontestu ema ba ema inisiativa sira. Timor-Leste buka atu hametin kultura Timor-Leste nian no hakbesik ba sosiedade kooperasaun sosiál ne’e esensiál tebes atu promove komprensaun mutuál no solidariedade.
Iha fatin hanesan, Ministru Negísiu Estranjeiru no Kooperasaun, Bendito Freitas reforsa tan katak, selebrasaun aniversáriu ba ASEAN nian, asosiasaun nasaun Sudeste-aziátiku ba dala-57 haree katak organizasaun rejionál funda tinan 50-resin ona, no baze forte tebe-tebes ba promove integrasaun rejionál ba asuntu kooperasaun ekonómika iha aspetu barak.
“Agora mós pilár importante kona-ba sosiál polítika, kultura nian, agora ita hotu-hotu hatene katak Timor-Leste hahú 2012 mai to’o agora ita halo esforsu hotu-hotu servisu maka’as atu adere ba ASEAN ida-ne’e mak ita-nia espetativa mós hanesan parte husi polítika ita-nia Governu,” Ministru Bendito dehan.
Jornalista: Hortencio Sanchez
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

