VIQUEQUE, 21 agostu 2024 (TATOLI)-Autoridade Postu Administrativu Uatulari, munisípiu Viqueque, liuhusi Programa Nasionál Dezenvolvimentu Suku (PNDS) lansa projetu loke estrada hamutuk kilométru ualu ne’ebé liga bà aldeia lima lokaliza iha suku Afaloikai.
Iha serimónia lansamentu loke dalan ne’e, Administradór Postu Uatulari, Jorge Ribeiro, hateten, durante ne’e mandatu xefe anteriór orsamentu PNDS halo atendimentu ba komunidade sira vila, maibé haluha tiha povu aldeia lima ne’ebé hela iha área rurál ida-ne’e.

“Durante ne’e ita haree ho matan ita-nia komunidade terus tebe-tebes ba dalan, sira iha produtu agrikóla, maibé difisil atu asesu ba merkadu. Maske ita iha orsamentu PNDS, maibé nunka koloka mai komunidade sira-ne’ebé hela iha área rurál hodi hadi’a dalan sira-ne’e hodi fasilita ita-nia komunidade sira”, Jorge Ribeiro, hateten ba jornalista sira, hafoin ramata lansa projetu PNDS, iha aldeia Kaitau, ohin.
Tanba ne’e, autoridade afirma, xefe suku Afaloikai hamutuk ho ninia konsellu suku aprova orasamentu PNDS ba tinan 2024 nian koloka iha foho hodi loke dalan ba komunidade sira bele asesu.
“Ha’u husu ba komunidade no joven sira tenke fó apoiu no kolabora servisu. Atu servisu loke dalan ida-ne’e labele mosu problema, nune’e aselera servisu to’o fatin ne’ebé ita determina”, nia hato’o.
Iha fatin hanesan, Xefe suku Afaloikai, Cesario N. Pires, haktuir, rai propretáriu ba suku Afaloikai maka agora dadaun loke dalan ba ne’e. Iha tempu invazaun maka komunidade sira ba hela iha sede suku atuál Uatulari vila. Maibé, iha tinan 1992 komunidade sira balun muda sa’e mai sira-nia knua orijén rasik, maibé durante tinan naruk estrada maka sai difikuldade ba sira-nia moris.
“Tanba uluk ha’u kandidatu ba xefe suku, ha’u promete lori orsamentu PNDS aloka ba foho. Ho nune’e ha’u kumpre ha’u-nia promesa hodi lori osan PNDS, atu hadi’a dalan hodi hakman viajén komunidade sira-nia tanba durante ne’e estrada sai difikuldade ba ita komunidade sira-ne’e iha fatin referida”, nia rekorda.
Xefe suku Afaloikai ne’e konta, dalan ne’ebé agora iha komunidade hela iha foho ne’e inisiativa kee rasik hodi asesu, maibé iha tempu udan transporte hanesan karreta labele asesu bá aldeia lima ne’ebé lokaliza foho.
Nia nota, komunidade sira-ne’ebé hela iha foho sira badinas halo atividade agrikóla no sira iha produtu agrikóla barak hanesan feuk ropa, talas, repollu, kafé, koto no modo sira seluk, maibé komunidade sira lori sira-nia produtu ba merkadu mak sai difikuldade ba sira.
“Ho razaun hirak ne’e ha’u implementa orsamentu PNDS 2024 hotu iha foho, karik orsamentu tinan 2025 ba suku Afaloikai iha ha’u koloka nafatin iha foho”, nia afirma.
Tuir nia estrada ne’ebé agora loke huhú husi aldeia Kaitau to’o aldeia Lorosa’e kilométru 8+300 ne’ebé sei gasta orsamentu rihun $48-resin hodi selu eskavadór kee estrada no inklui bee dalan maibé orsamentu la sufisente.
Dalan ne’ebé loke sei benifísia komunidade aldeia lima ne’ebé lokaliza iha foho kompostu husi Kaitau, Kailake, Lorosa’e, Uaicai no Dasu-Uati ho totál populasaun na’in-200 resin no totál uma-kain 160 no dalan referida sei benifísia mós ba komunidade suku seluk ne’ebé atu bá postu Bagia, munisípiu Baucau.
Nia sente ho orsamentu ne’ebé uza ba loke dalan la sufisente no konsellu suku Afaloikai hakarak husu Ministériu Obra Públika (MOP) hodi ajuda hadi’a estrada sira-ne’e atu fasilita komunidade sira-ne’ebé moris iha área rural.
Iha biban ne’e, Rprezentante komunidade Afaloikai, Salvador Pereira Ximenes, husu agradese ba xefe suku Afaloikai ne’ebé fó ona oportunidade loke dalan komunidade sira-ne’ebé hela area rurál.
“Ami sente kontente no agradese ba autoridade sira ne’ebé loke ona dalan ba ami, maske ateru no halo loos de’it bee dalan. Tanba tuir forsa no kbi’it orsamentu ba suku Afaloikai nian. Tan ne’e, ami husu Governu ajuda hadi’a di’ak liután”, nia subliña.
Jornalista : Vitorino Lopes da Costa
Editór : Florencio Miranda Ximenes




