Komunidade uma-kain 200 iha Matahoi ladauk asesu bee-moos

VIQUEQUE, 02 setembru 2024 (TATOLI)-Komunidade husi aldeia Iraler, suku Matahoi, postu Uatulari, munisípiu Viqueque dadauk ne’e krize ba bee-moos, nune’e kada loron tenke la’o ain ho distánsia metru 50-resin hafoin asesu ba bee-moos.
Tuir Xefe Aldeia Iraler, suku Matahoi, Mariano Amaral, afirma bee-moos ba komunidade Iraler sai preokupasaun tanba komunidade sira hela iha area remota.
“Kona-ba bee-moos ne’e agora sai problema tanba ami-nia komunidade atu asesu ba bee-moos sira tenke la’o kuaze metru 50 mak foin to’o iha bee-matan. Maske hanesan ne’e, maibé komunidade sira tenke la’o ba kuru, se ita la kuru atu hemu saida no tein oinsá”, Mariano Amaral, hateten ba jornalista sira, iha postu Uatulari, ohin.

Kona-ba fasilidade bee-moos autoridade aldeia Iraler ne’e relata, fasildade ba sistema bee-moos nian ba suku Matahoi ekipa husi Programa Dezenvolvimentu Nasionál Suku (PNDS) implementa ona projetu ba no finaliza ona, maibé to’o agora bee la mai.
“Nune’e difikulta ba komunidade liuliu bee-moos. Problema bee-moos ne’e la’ós komunidade sira de’it, maibé eskola sira-ne’ebé implementa programa merenda eskolár mós hasoru problema ba bee-moos”, nia afirma.
Ho preokupasan ne’e nia parte hato’o ona ba ekipa PNDS hodi tau atensaun ba fasilidade bee-moos nian ne’ebé instala ona, nune’e komunidade sira bele asesu ba bee-moos.
“Ha’u hato’o ona ba PNDS hodi buka solusaun bee-moos ne’ebé maka daudaun ne’e ita-nia komunidade enfrenta hodi rezolve, atu komunidade no eskola sira bele asesu ba bee-moos”. Nia realsa.
Tuir dadús populasaun aldeia Iraler ho totál hamutuk na’in-800 resin ne’ebé hela iha foho Matebian nian okos.
Iha fatin hanesan, Diretór Ensinu Báziku Sentral Iraler, Jancinto do Rosário Sarmento, mós preokupa kona-ba bee-moos komunidade Iraler no eskola la asesu bee-moos kuaze tinan naruk ona.
“Ha’u hahú hanorin iha eskola EBC Iraler iha tinan 2009 to’o mai agora ha’u nota bee-moos maka sai difikuldade ba ami no ba komunidade sira. Iha ami-nia eskola implementa programa merenda eskolár no utiliza ba sanitária bee maka laiha. Nune’e tempu sabádu ami halo atividade limpeza ami orienta estudante ba kuru bee iha mota maka tau iha sanitaria ho distásia kilometru rua. Tan ne’e, ami husu parte kompetente rezolve programa bee-moos atu eskola bele asesu”, nia afirma.
Hataan ba preokupasaun bee-moos ba aldeia ne’e Koordendór PNDS, postu administrativu Uatulari, Domingos Marçal, hateten, projetu PNDS sistema bee-moos ba suku Matahoi, implementa ona iha aldeia Iraler, iha tinan 2022.
“Progresu servisu bee-moos husi rekurusu bee-matan sai ona, maibé atu instala no distribui ba komunidade sira-nia uma mak la to’o, nune’e foin lalais ekipa PNDS ba haree ona. Nune’e sei finaliza iha fulan ida-ne’e”, nia afirma
Enkuantu, orsamentu PNDS ba tinan 2022 aloka ba suku Matahoi implementasaun obra dada bee-moos ba komunidade Iraler ho totál hamutuk rihun $37.
Jornalista : Vitorino Lopes da Costa
Editór : Florencio Miranda Ximenes

