Top

Timor-Leste apoia másimu ba reforma konsellu seguransa ONU

WhatsApp Image 2024-09-28 at 05.32.20

NOVA IORKE, 27 setembru 2024 (TATOLI) – Timor-Leste liuhusi Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão bainhira partisipa iha Asembleia Jerál Organizasaun Nasaun Unida (ONU) ba dala-79 deklara, fó apoiu másimu atu reforma konsellu seguransa iha Nasaun Unida.

“Timor-Leste fó apoiu ba reforma abranjente no longu prazu ba Konsellu Seguransa Nasaun Unida hodi habelar tan membru permanente no naun-permanente, tanba só nune’e de’it mak ita sei iha arkitetura ida-ne’ebé sólidu no transparente ba pás globál,” Xanana deklara iha Nova Iorke, ohin.

Nia dehan, Timor-Leste fiar katak, Asembleia Jerál rasik tenke iha kbiit boot liután kona-ba asuntu seguransa nian hodi evita Estadu-membru sira sai paralizadu iha situasaun krítiku sira.

“Ami hetan enkorajamentu husi apelu sira hosi Sekretáriu-Jerál Nasaun Unida nian atu halakon arma nukleár sira no arma sira seluk husi destruisaun masiva molok sira halakon ami,” nia afirma.

Timor-Leste ratifika ona Tratadu Komprensivu ba Proibisaun ba Teste Nukleár (CTBT) no Tratadu kona-ba Proibisaun Arma Nukleár (TPNW) no husu ba ema hotu atu kontribui hodi garante  futuru komún, inklui ratifikasaun ba Tratadu ne’e hosi nasaun Illa Pasífiku nian.

Konsellu Seguransa tenke sai reprezentativu liután, no ninia desizaun sira tenke reflete vontade koletiva komunidade internasionál nian. Nasaun ki’ik sira nia lian labele taka ho interese sira Estadu sira ne’ebé maka’as liu.

Órgaun prinsipál ba pás no seguransa iha mundu tenke habelar atu nune’e labele subreprezentadu no tenke inklui lian permanente hosi kontinente afrikanu, no mós Amérika Latina no Ázia.

“Ami husu ba nasaun hotu-hotu, liuliu mundu dezenvolvidu sira, atu hamutuk ho ami hodi harii futuru ida-ne’ebé justu liu, ekuitativu liu, no sustentável liu, no hodi halo nune’e kumpre vizaun hosi Paktu ba Futuru. Molok atu hakotu, ha’u tenke hato’o ha’u-nia apresiasaun ba Sekretáriu-Jerál Nasaun Unida nian, ne’ebé oras ne’e mós kaer nasionalidade timoroan, ba ninia esforsu atu transforma prezente ba futuru ida ho dignidade ba jerasaun hotu-hotu,” nia tenik.

Xanana subliña, vizaun ida-ne’e sei sai posivel de’it bainhira Estadu-membru ONU hotu-hotu bele ultrapasa sira-nia diferensa no atua hamutuk ba konsolidasaun pás no dezenvolvimentu. Paz ne’e misaun global, dezenvolvimentu ne’e dever global.

“Ha’u hakarak fó hanoin katak, lahó Nasaun Unida, ita-nia futuru sei sai nakukun liután. Maski ho nia frakeza hotu-hotu no nesesidade ba mudansa, Nasaun Unida maka mekanizmu ne’ebé promisór liu ne’ebé disponivel ba ita atu ultrapasa dezafiu sira ita-nia tempu nian. La ho isin ida-ne’e, ita sei laiha dalan atu sai,” nia katak.

Tuir Xanana, ho perseveransa no vontade atu halo buat di’ak, maski parese inkonveniente oinsá, laiha dezafiu ida maka insuperável.

Jornalista: Hortencio Sanchez

Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!