Marí Alkatiri: OJE 2025 la reflete polítika Governu dezenvoolve setór produtivu

DILI, 07 novembru 2024 (TATOLI)–Antigu Primeiru-Ministru no atuál Sekretáriu Jerál partidu Frente Revolusionáriu Timor-Leste Independente (FRETILIN), Mari Bin Amudi Alkatiri, hateten Orsamentu Jerál Estadu 2025 la reflete atu dezenvolve setór produtivu hanesan agrikultura, edukasaun no Saúde.
“Ita haluhan tiha formasaun karáter, ita rasik hatudu karáter ne’ebé laiha valor. Ita-nia kreximentu ekonómiku, ita-nia konsumu rasik boot-liu ita-nia produsaun, maske ko’alia kona-ba diversifikasaun ekonomia no kombate pobreza. Ita-nia orsamentu hatudu momos haluha kauza no misaun ba ida-ne’e,” Antigu Primeiru-Ministru no atuál Sekretáriu Jerál partidu Frente Revolusionáriu Timor-Leste Independente (Fretilin), Mari Bin Amudi Alkatiri, hateten ba jornalista sira liuhusi konferénsia imprensa.
Ba orsamentu 2025 boot-liu mak despeza públika no beins servisu no balun halo ona gráfiku ida-ne’ebé hatudu iha millaun $900 ba despeza públika no millaun $400 ba iha kapitál dezenvolvimentu.
Tranferénsia osan husi fundu mina-rai ba iha transferénsia públika ne’e atu ba ema ida de’it nia bolsu no sei sai na’in ba ekonomia iha rai ida-ne’e.
“Ita hakarak hatene persentajen hira mak tau ba iha agrikultura, persentajen hira mak tau ba edukasaun no persentajen ba saúde, depois dehan orsamentu ne’e atu ba aranke dezenvolvimentu, dezenvolvimentu oinsá,” nia dehan.
Tuir nia, OJE 2025 hanesan ema hotu tama iha ró nia laran no komandante ida de’it ne’ebé hasoru hela tempu ida aat liu, tasi no anin-boot iha oportunidade besik portu ida, maibé komadante hakarak hasoru temporál ne’e, to’o tempu fatin ida ró mout tiha ba tasi.
“Ida-ne’e mak persepísiu fiskál. Ida mak ita haree luku tasi, komandante kontinua hanoin nia bele lori ró ba oin, mai ho solusaun saída, lori ró luku tasi lalais liután. Ne’e orsamentu 2025 hanesan ró ida ne’e. Ema ne’ebé riku, riku ba nafatin, ema ne’ebé ki’ak, ki’ak ba nafatin,” nia dehan.
Alkatiri konsidera, Governu iha pontu hitu ba OJE 2025 ne’e, entre sira-ne’e ida mak oinsá aloka orsamentu jerál ba setor produtivu.
“Ha’u ko’alia ida-ne’e, orsamentu rasik la hatudu, setór produtivu ida-ne’ebé, la hatudu ida atu garante nia sustentabilidade iha futuru,” nia hateten.
Governu iha planu ida atu investe rekursu umanu, maibé fó formasaun ona ba ema na’in hira, fundu kapital umanu ne’e forma ema hira, lisensiatura, mestradu no doutoramentu hira, no iha ne’ebé, kapasidade produtiva no intelktuál iha ne’ebé no halo ona balansu ne’ebé.
Nia sujere, Governu tenke kria sistema saúde iha rezilensia hodi bele responde ba krize saúde mundiál kazu akontese.
“Iha área edukasaun, ita presiza lori labarik barak ba eskola no eskola ida-ne’ebé iha kualidade. Iha área saúde nian, ita lori sira halo formasaun ba iha espesialidade, ekipamentu tenke akompaña sira-nia espesialidade. Iha oin rua, diagnóstiku no tratamentu maibé laiha,” nia apela.
Maske iha ona espesialidade, maibé laiha kapasidade téknika iha área teknojia hodi halo serbisu di’ak.
Tanba ne’e mak presiza iha partisipasaun ka entendimentu nasionál ba polítika hodi halo ezekusaun ba iha OJE, atu hatene osan hira mak bele iha ezekuta ba ba OJE.
Jornalista : Jesuína Xavier
Editór : Cancio Ximenes

