Top

PN husu SECoop dezenvolve kooperativa iha setór produtivu

Ministru Agrikultura no Peska (MAP), Pedro dos Reis, kolleta hare nakroma hamutuk ektare 24 no hare demo-area ektare 80 iha natar irrigasaun Bebui, suku Afaloikai, postu adiministrativu Uatulari, munisípiu Viqueque, kinta (05/08/21). Imajen Tatoli/Vitorino Lopes da Costa.

DILI, 14 novembru 2024 (TATOLI)—Deputadu sira iha Parlamentu Nasionál (PN) hato’o apresiasaun serbisu Sekretária Estadu Kooperativa (SECoop, sigla portugés) nian durante ne’e no husu kontinua atu dezenvolve setór kooperativa iha ramu oioin iha Timor-Leste.

Assuntu ne’e Deputadu sira hato’o liuhusi diskusaun proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2025 ba Sekretária Estadu Kooperativa (SECoop, sigla portugés) iha faze espesialidade.

Deputadu FRETILIN, Antoninho Bianco, husu SECoop apoiu liután kooperativa iha área produtivu sira iha territóriu liuliu to’o área rurál sira, tanba durante ne’e haree kooperativa barak mak iha kréditu nian.

“Hanoin ita tau produtu Sorgum ita tau iha fatin-fatin maibé prodús ladún iha, nune’e presiza kooperasaun ho Ministériu Agrikultura, Peska, Pekuária no Floresta (MAPPF) atu aumenta,” nia hato’o iha intervensaun iha debate proposta OJE 2025 faze espesialidade ba SECoop ba loron datoluk, iha sala plenária PN, kinta ne’e.

Deputadu FRETILIN Antoninho Doutel Sarmento husu tau atensaun ba koopertiva sira oinsá foku hadi’a ekonomia liuliu kooperativa halo moris ekonomia rai-laran ne’ebé iha, nune’e sira kontribui osan rasik iha rai-laran no ba futuru la presiza orsamentu husi Governu.

Deputadu CNRT, José Virgílo, haree OJE 2024 ba SECoop esforsu hasa’e produsaun Sorgum fó kuaze iha territóriu laran maibé nia haree iha OJE 2025 iha kapitál dezenvolvimentu laiha, nune’e sujere oinsá tau atensaun kria eskritória kooperativa iha munisípiu sira hotu.

Tanba, tuir fiskalizsaun ne’ebé iha iha munispiu hotu, haree serbisu balun kooperativa hala’o di’ak tebes maibé iha difikuldade ne’ebé hasoru presiza tau atensaun.

“Haree iha fatin balun book aan duni, hanesan iha Loes, dalan estrada ladi’ak ba grupu kooperativa  hasa’e produsaun, komunidade iha ne’ebé preokupa estrada, mezmu sira halo produsaun hasa’e batar, foos no seluk tan,” nia rekomenda.

Nia sujere, presiza aumenta tan orsamentu apoiu grupu kooperativa sira no husu grupu sira hasa’e produsaun hodi labele dependénsia produtu.

Deputau PD, António da Conceição “Kalohan”, dehan SEKOOP papél importante ba estratéjia dezenvolve ekonomia, hanesan Timor-Leste populasaun maiória moris iha área rurál ho limitasaun, nune’e Timor-Leste nia ekonomia presiza fortifika iha baze hodi kore aan ekonomia husi importasaun.

“Sujere ba SECoop reforsa populasaun moris iha rurál, fortifika forma serbisu tanba dala barak industrializa agrikultura, promove espíritu kooperativa hanesan estratéjia, kreatividade serbisu hamutuk,” nia sujere.

Ho nune’e, nia apoiu proposta OJE 2025 ba SECoop hodi bele uza osan ne’e hodi hala’o serbisu ba Timor-Leste.

Hatán ba ne’e, Sekretáriu Estadu SEKOOP, Arsenio Perreira, dehan iha Timor-Leste rejista kooperativa hamutuk 230 maioria ka koñesidu husi kréditu uniaun, husi totál kooperativa ne’e ema envolve rihun 37.

Tuir dekretu-lei númeru 16/2004 ne’ebé altera iha 2023, iha ramu kooperativa la’ós kréditu de’it maibé iha mós agrikultura, peska no seluk tan.

“Serbisu sira ami la serbisu mesak, iha koordenasaun MAPPF no linã ministeriu tama iha ekonomia apoiu malu,” nia dehan.

Liuliu, nia dehan, kooperativa produsaun agrikula, serbisu hamutuk iha nível tékniku liuliu trator fila rai ba movimentu kooperativu.

Nia mós dehan, kona-ba produsaun bafo, tinan ne’e liuhusi orsamentu tranferénsia públika apoiu hodi dudu kooperativa oinsá halo produsaun no bafo kontribui merenda eskolár.

Ba produsaun bafo nia alvu iha tinan kotuk atinje ektare 710, maibé difikuldade oinsá fila-rai tanba koordenasuan ho MAPFF kona-ba tratór antigu, nune’e fila de’it ektare 44, halo ona produsaun liuliu produtu bafo.

Maibé, integra mós produtu seluk tanba iha ninia kontinuasaun aumenta valór ekonomia produtu no SECoop iha diresaun ida atu halo mós promosaun produtu, tanba ne’e la’ós foku de’it kooperativa kréditu maibé ba mós área produtivu.

Governante ne’e mós informa ho totál kooperativa ne’ebé iha sira akomoda sira-nia osan millaun $19, nune’e kontribui kreximentu ekonomiku ba nível produtu uma-kain prodús parte ida kontribui, tanba tuir prinsípiu kooperativa tenke serbisu hamutuk

Ba tinan oin, SECoop iha transferensia públika tau millaun $1.8 atu kontinua apoiu ba kooperativa sira.

Jornalista : Nelson de Sousa

Editór       : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!