iklan

ERMERA, HEADLINE, SOSIEDADE SIVĺL

Uma-kain 27 iha Leubasa asesu ba bee matan Raihein

Uma-kain 27 iha Leubasa asesu ba bee matan Raihein

Ke’e debu husi komunidade Francisco da Silva

Ermera, 20 Novembru 2024 (TATOLI) – Komunidade Franscisco da Silva, dehan  uma-kain 27 iha Aldeia Leubasa asesu ba bee matan Raihein, maske nia ho idade 55 maibé esforsu hodi kee debu ba komunidade uma-kain 27 iha Aldeia Leubasa, Suku Lau-Ana, Postu Administrativu Letefoho no Munisípiu Ermera.

“Ha’u esforsu ke’e debu ba komunidade sira tanba dezde avo nia tempu bee laiha, Indonézia nia tempu rai ne’e halai tun ba bee ne’e mosu, mosu mai mós seidauk nalihun hela iha rai leten. Bainhira ha’u foti fali ai-suak ha’u ke’e tiha hotu ha’u hada, depois bee ne’e mosu kontinua to’o agora tuir fali mai PERMATIL ho Tilofe mai halo konservasaun primeiru kolan rua iha leten, konservasaun fatin rua ne’e uluk ami mak ke’e rasik mak sira mai konserva bee hodi ami kontinua, depois ami mós konserva debu antigu maske la fó benefísiu barak maibé ami bele moris”, Silva informa ba jornalista sira iha bee-matan Raihein Leubasa, ohin.

Nia esplika, bainhira debu ne’e seidauk iha, komunidade iha Aldeia Leubasa ho uma-kain 27 ne’ebé pertense ba bee matan difisil tebes atu asesu ba bee, kuaze lao ain ho kilometru tolu foin hetan bee.

“Uluk pasadu liu ba ami kuru bee tesik liu ba ospitál nia leten ne’e ba ohin eskola nia kraik, nia tun ba ne’e to’o bee ne’e mosu ami uza hotu bee ne’e to’o agora, ha’u-nia esforsu mak bee ne’e to’o ohin loron kuaze komunidade sira iha aldeia ida-ne’e utiliza hotu bainhira bailoron naruk, ami labele uza atu haris no fó hemu animal, ami so bele kuru hodi hemu de’it no uja ba tein ”, nia informa.

Komunidade Leubasa mós hetan apoiu husi PERMATIL no Tilofe iha tinan 2021 fulan-Maiu banhira bee ne’e maran no konserva fila fali husi grupu rua refere.

Iha fatin hanesan, Koordenadór Movimentu Konservasaun Bee (MKB) Leubasa, Abrão Maia hateten atividade konservasaun bee matan Rahein hetan apoiu orsamentu husi PERMATIL hodi aloka ba Tilofe atu konserva fila-fali bee refere ne’ebé lokaliza ba uma lisan Bihahi konsumu husi uma lisan 27.

“Iha atividade konsarvasaun bee matan Rahein ne’e lokaliza ba uma lisan Behahi no uma-kain 27 maka uza bee ida-ne’e, entaun atividade refere hetan apoiu orsamentu husi Permatil mai iha Tilofe no Tilofe mak tun ba hodi halo konservasaun iha ne’ebá iha 2021, ita halo atividade konservasaun bee matan Rahein ita hatene katak iha momentu bee matan raihein seidauk hetan konservasaun, nia maran iha fulan-Maiu la to’o fulan-Agostu, entaun ho atividade konservasaun ita bele hamoris fila-fali bé matan ida-ne’e, agora nia komesa bo’ot fila-fali, moris to’o udan monu rai mós nia la maran”, Abrão Maia haktuir.

Nia subliña, grupu rua ne’e mós esforsu ona ba debu Raihein atu labele maran mak bainhira sira halo konservasaun kontinua kedas ho re-florestasaun atu halo prevensaun ba bee-matan sira iha Leubasa labele maran iha tempu bailoron naruk, inklui sensilibiliza informasaun kona-bá komunidade sira, maneira konservasaun bee.

Debu ne’e mosu iha 1995 bainhira Fransisco da Silva ho idade 24 anos, esforsu hodi kontinua halo ba bee matan to’o agora, nia kuda ai-bubur metan haleu bee matan sira atu nune’e debu labele maran iha tempu bailoron naruk.

Jornalista : Felicidade Ximenes

Editór : Zezito Silva

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!