Governu no Veteranu inaugura monumentu levantamentu armada Buanurak

VIQUEQUE, 29 novembru 2024 (TATOLI)– Governu ne’ebé reprezentante husi Ministru Agrikultura, Peska, Pekuária no Floresta (MAPPF), Marcos da Cruz, hamutuk ho autoridade munisipiu, Veteranu munisípiu Viqueque, inaugura monumentu levantamentu armada Buanuarak iha 1983, iha postu administrativu Ossu, munisípiu Viqueque.
Levantamentu armada ne’ebé akontese iha 1983, organiza husi Xefe Estadu Maior FALINTIL- Forsa Defeza Timor Leste (F-FDTL), Tenete Jenerál Falur Rate Laek no atuál Prezidenti Konsellu Kombatente Libertasaun Nasionál (CCLN, sigla portugés) munisípiu Viqueque, Adriano Camara ‘Lentil’ no autor balun mate ona no balu sei moris, sira mak organiza hodi hamosu levantamentu armada, iha loron 11 Agostu 1983, hodi lori sai kilat ba ai-laran, atu ajuda Asuwa’in sira hodi funu hasoru invasór sira.

Iha inagurasaun monumentu levantamentu armada 1983, Ministru Marcos, hateten monumentu ne’e sai hanesam simbolu ba akontesimentu levantamentu armadu iha tinan hirak liu ba kotuk nian, hodi sai memoria ba jerasaun foun sira.
“Tan ne’e, ho monumentu ida-ne’e sai istória ba ita-nia ba jerasaun foun sira bele hatene, atu jerasaun ba jerasaun vizita monumentu ne’e lembra fila-fali fatin akontesimentu levantamentu 1983”, Governante ne’e akresenta. Nia realsa.
Iha biban ne’e, Prezidente CCLN munisípiu Viqueque, Adriano Camara ‘Lentil’, haktuir konstrusaun ba monumentu ida-ne’e mai husi kontribuisaun husi Tenete Jenerál Falur Rate Laek, veteranu no komunidade Buanurak hodi hari’i monumentu ida-ne’e.
“Akontesimentu sira-ne’e ami-nia maluk balun mate no buka ruin la hetan. Tan ne’e, ami insiativa kria monomentu ida-ne’e ba jerasaun sira hodi hatene istória. Ami estabelese ona monumentu levantamentu ne’e, ami hakarak husu ba Instuisaun Muzeum Rezisténsia atu tau kuadru ruma iha monumentu ida-ne’e hodi hakerek eroi sira nian naran no tau matan ba monumentu sira-ne’e”, nia afirma.
AMRT kompromete tau atensaun
Entretantu, Diretór Ezekutivu Arkivu Muzeu Rezisténsia Timorense, Instituto Públiku (AMRT,I.P), Jorge Alves ‘Uai-Moris’, husu, agradese ba Tenete Jenerál Falur Rate Laek, veteranu no komunidade ne’ebé ho insiativa hari’i monumentu ida-ne’e no monumentu ne’e importante ba autór sira hodi kontinudidade prosesu libertasaun nasionál.
“Ha’u hato’o agradesimentu ba komunidade Buanurak, objetu ida-ne’e importante liu ne’ebé hakerek ruin ho raan ba prosesu libertasaun. Nune’e mós komunidade no veteranu Viqueque ohin entrega monumentu levantamentu 1983, sitiu rezisténsia Uasadiga no Labalou ba Governu, ba oin ita hakarak kuida objetu sira-ne’e, ba futuru jerasaun foun sira bele banati tuir”, nia kompromete. Nia promete, AMRT,I.P sei koloka funsionáriu ba objetu tolu hanesan abirigu Uasadiga, Labalou no monomentu levantamentu hodi asegura no kuida objetu referida.
Monumentu levantamentu armada 1983 ne’e konstrui iha estatua rua, estatua ida reprezenta autor levantamentu no estatua ida seluk reprezenta saudozu Antonio da Costa ‘Leki-Uai’ husi suku Nahareka, hela iha aldeia Samaliu, suku Loihunu, ne’ebé militár Indonezia oho iha área Aiklatu, Buanurak tinan 1984, saúdozu mate-isin militár Indonézia koa fahe ba malu, hela ruin mak militár sira halo’ot.
Iha serimónia inagurasaun monumentu 1983, veteranu no komunnidade postu Ossu deside entrega sítiu turistiku Labalou, Uasadiga no monumentu levantamentu ofisialmentu entrega ba AMRT,I.P hodi halo jestaun ba sítiu referida.
Jornalista : Vitorino Lopes da Costa
Editór : Florencio Miranda Ximenes

