DILI, 26 dezembru 2024 (TATOLI) – Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, kinta ne’e, iha Palásiu Prezidensiál Dili selebra aniversáriu natalísiu ba dala-75.
Iha serimonia ne’e, Ramos-Horta agradese ba parte hotu liuliu povu hotu ne’ebé hato’o ona votu parabéns, inklui nia ómoligu sira iha mundu.
Alende ne’e nia agradese mós ba prejente hanesan ne’ebé prepara husi labarik eskola infantíl sira ne’ebé oferese ona ba nia iha loron aniversáriu ne’e.
“Ha’u agradese ba ita-boot sira hotu ne’ebé fó ona votu parabéns mai ha’u, agradese ba labarik sira ne’ebé prepara ona dosi bolu ne’e, ha’u nia liafuan mak ne’e de’it, ita hamutuk han hemu no haksolok,” PR Ramos-Horta hatete iha nia intervensaun.
Iha fatin ne’e, labarik kiiko’an husi eskola infantil sira iha Dili laran hamrik barak iha oin fó parabéns ba Ramos-Horta no akompaña Prezidente ko’a dosi ne’ebé prepara iha meza leten.
“Parabéns avo Ramos, Parabéns avo Ramos, vida naruk nafatin hodi serví nasaun ne’e, Maromak haraik bensaun,” labarik sira haklalak hodi fó gloria ba PR Horta.
Selebrasaun ne’e hala’o iha Kantina Matak Palásiu Prezidensiál. Iha okazuaun ne’e partisipa másimu husi Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão ho membru Governu sira, korpu diplomátiku, eis membru VIII Governu konstitusionál hanesan Fidelis Magalhaês, António Armindo, funsionariu Palásiu Prezidensiál no labarik kiiko’an hirak ne’ebé sempre halimar iha resintu Palásiu Prezidensiál.
Biografia badak kona-ba Ramos-Horta
José Manuel Ramos-Horta moris iha loron 26 fulan-dezembru tinan 1949
Nia hala’o kna’ar nu’udar prezidente Timor- Leste dezde 2022 to’o ohin loron, hafoin uluk hala’o kna’ar iha loron 20 fulan-maiu 2007 to’o 20 Maiu 2012.
Antes ne’e nia hala’o kna’ar nu’udar Ministru Negósiu Estranjeiru husi tinan 2002 to’o 2006 no Primeiru Ministru husi tinan 2006 to’o 2007.
Nia mós nu’udar resipiente ida husi Prémiu Nobel ba Dame 1996, hamutuk ho Dom Carlos Filipe Ximenes Belo, ba sira nia esforsu “ba solusaun ida ne’ebé justu no pasífiku ba konflitu iha Timor-Leste”.
Kontribuisaun ba luta Timor-Leste
Ramos-Horta nu’udar mós fundadór no eis-membru Fretilin nian, Ramos-Horta sai nu’udar porta-vós ba rezisténsia Timor-Lorosa’e iha ezíliu durante okupasaun Indonézia iha Timór-Leste (1975–1999).
Bainhira nia kontinua serbisu ho Fretilin, nia rezigna an hosi partidu iha tinan 1988, no sai polítiku independente ida.
Hafoin Timor-Leste ukun-an iha tinan 2002, Ramos-Horta hetan nomeasaun nu’udar ministru Negósiu Estranjeiru dahuluk nasaun ne’e nian. Nia hala’o kna’ar ida-ne’e to’o nia rezignasaun iha loron 25 fulan-Juñu tinan 2006, iha turbulénsia polítika nia le’et.
Iha loron 26 fulan-Juñu 2006, hafoin demisaun hosi Primeiru-Ministru Mari Alkatiri, Ramos-Horta hetan nomeasaun nu’udar primeiru-ministru interinu hosi Prezidente Xanana Gusmão.
Liutiha semana rua, iha loron 10 fulan-jullu tinan 2006, nia simu pose nu’udar primeiru-ministru daruak Timór Lorosa’e nian. Nia eleitu nu’udar Prezidente Repúblika iha tinan 2007. Iha loron 11 fulan-Fevereiru tinan 2008, nia hetan tiru iha tentativa asasinatu ida.
Hafoin husik kargu nu’udar prezidente iha 2012, Ramos-Horta hetan nomeasaun nu’udar Reprezentante Espesiál Nasoins Unidas nian no Xefe Gabinete Integradu Harii Pás Nasoins Unidas nian iha Guiné-Bissau (UNIOGBIS) iha loron 2 fulam-Janeiru 2013. Nia hetan eleitu fali nu’udar prezidente iha tinan 2022.
Jornalista: Hortencio Sanchez
Editór: Florencio Miranda Ximenes
