VIQUEQUE, 21 janeiru 2025 (TATOLI)—Xefe sentru saúde Viqueque Vila, munisípiu Viqueque, João Cortereal, informa daudaun ne’e mota Uelolo sai risku ba pesoál saúde sira ba halo atendimentu kazu emerjénsia iha postu saúde SP2 Uelolo, suku Luca, postu Viqueque Vila, munisípiu Viqueque.
“Agora daudaun ne’e, parte mota Uelolo mak sai risku ba ami-nia pesoál saúde sira. Tanba pesoál saúde sira labele liu mota ba postu saúde SP2 liuliu iha tempu udan mota tun. Tanba mota ne’e bainhira nakonu ne’e, bee-mota suli tuir fali Estrada, nune’e sai difikuldade ba pesoál saúde sira atu atende pasiente sira,” João Cortereal hateten ba Agência TATOLI, iha nia kna’ar fatin sentru saúde Viqueque Vila, ohin.
Nia relata, pesoál saúde sira labele hela iha postu Saúde SP2 Uelolo tanba Programa Nasionál Dezenvolvimentu Suku (PNDS) sei halo reabilitasaun ba postu saúde bainhira atende tiha komunidade tenke fila husi Uelolo.
“Nune’e, pesoál saúde sira ba halo konsulta ita-nia komunidade, sira tenke haree mós udan. Bainhira udan, pesoál saúde tenke fila sedu tanba área risku ba ita-nia pesoál saúde sira,” nia hateten.
Kona-ba atendimentu, nia dehan, pesoál saúde sira fó atendimentu saúde ba komunidade iha Uelolo depende ba klíma, bainhira la udan sira ba fó atendementu maibé udan no mota tun ne’e sira labele ba fó atendementu saúde ba komunidade.

Nia dehan, maske kondisaun iha Uelolo sai risku maibé pesoál saúde sira kontinua ba halo atendimentu ba komunidade bainhira moras emerjénsia hanesan partu no moras grave ruma.
“Karreta liu ba mota sorin labele. Kuandu iha moras emerjénsia, ita-nia komunidade tenke hulan moras mai mota sori kuaze kilomentru ida (1), hafoin ambulánsia bele tula pasiente ba internamentu,” nia hateten.
Tanba ne’e, nia husu ba Ministériu relevante hadi’a estrada no ponte parte Uelolo nian hodi fasilita pesoál saúde sira no komunidade ne’ebé hela iha Uelolo.
“Ami husu Ministériu Obra Públika, se bele hadi’a ona ponte no halo normaliza bee, hodi fó biban ba ita-nia pesoál saúde sira atende lalais ba moras emerjénsia ruma iha parte Uelolo. Tanba kondisaun agora iha Uelolo ne’e ita tenke lori ai-moruk ba-mai. Tan ne’e mak ami rekomenda ba ita-nia Governu hadi’a ponte hodi fasilita movimentu ema ho transporte,” nia dehan.
Enkuantu, dadaun ne’e postu saúde SP2 Uelolo, pesoal saúde hanesan enfermeiru iha na’in-rua (2), ne’e loro-loron fó atendimentu ba komunidade iha Uelolo.
Enfermeiru destakadu postu Saúde SP2 Uelolo, Jeronimo Montero Xavier, haktuir atendimentu saúde ba komunidade Uelolo mota mak sai difikulta, bainhira mota tun pesoal saúde labele to’o postu saúde.
“Problema ne’ebé ami hasoru mak mota Uelolo. Bainhira mota tun, ami labele ba halo atendimentu ba ita-nia komunidade. Ne’ebé, haree mota para mak ami foin fó halo atendimentu. Maibé, kazu moras emerjénsia ruma, ami esforsu ba hodi fó atendimentu,” nia hateten ba Agência Tatoli liuhusi telefónika, ohin.
Tanba ne’e, nia rekomenda ba Governu Konstitusionál da-sia (IX) atu normaliza mota no konstrui ponte, atu nune’e bele fasilita pesoál saúde halo atendimentu di’ak ba komunidade tanba durante ne’e mota Uelolo sai difikuldade boot pesoál saúde sira nia kna’ar ho loloos.
Tuir dadús, populasaun aldeia Uelolo bazeia ba programa saúde na familia ne’e iha totál populasaun hamutuk ema 748 ho totál uma-kain hamutuk 154.
Iha fatin seluk, Prezidente Autoridade Munisípiu Viqueque, Francisco C. S de Gonzaga Soares, informa iha tempu badak autoridade munisípiu Viqueque sei buka solusaun ba mota Uelolo ne’ebé sai amesa ba kominidade ne’ebé hela iha Uelolo inklui estudante sira.
“Hakarak ka lakohi, ida-ne’e sai problema ba munisípiu Vqueque nian. Iha tempu badak ita sei buka solusaun ba mota Uelolo hodi rezolve. Kona-ba konstrusaun ponte Uelolo, ha’u komunika ona MOP nasionál katak dalan husi Dilór inklui ponte Uelolo sei pakote ida-ne’ebé sei akontese iha tinan 2025, nune’e ita hotu presiza hein prosesu husi ministériu,” nia esplika.
Antes ne’e, mota Uelolo nia bee-mota hahú suli tuir estrada iha tinan 2021 to’o agora, nune’e komunidade uma-kain 50 iha área ne’e sai vítima.
Jornalista : Vitorino Lopes da Costa
Editór : Cancio Ximenes





