DILI, 24 Fevereiru 2025 (TATOLI) – Governu dasia liuhusi Ministériu Asuntu Kombatente Libertasaun Nasionál (MAKLN), kontinua programa abitasaun ba veteranu sira ho kategoria 20a24 no 15a19.
Sekretáriu Estadu Veteranu, Cesar dos Santos da Silva Merak, dehan prosesu apoiu abitasaun ba veteranu sira-ne’e, IX governu kontinua VIII governu nian.
“Ami kontinua hala’o programa VIII Governu nian, halo uma ba veteranu sira ho kategoria 20a24 no 15a19 ne’e, ha’u rasik akompañia no hetan kompetensia hodi haree abitasaun ba veteranu, por-ezemplu Lospalos iha ona, Iliomar mós iha, tempu badak ha’u sei ba haree tanba foin daudauk Iliomar oan ne’e mai iha ne’e ona”, SEV Merak dehan ba TATOLI iha nia knaar fatin Kaikoli, ohin.
Nia dehan tan halo uma ba veteranu ne’e la’ós de’it halo uma maibé simu osan halo realitasaun hanesan iha Lospalos. Maibé atu dehan veteranu 20a24 ne’e hotu ona.
“Kona-ba veteranu 15a19 barak mak simu ona, hela de’it na’in neen ou hitu mak sei iha ne’e, ida Señor Cornelio ‘Bersama’ tanba nia adidu hela iha Portugál, hein fila mak bele mai foti, iha Lospalos Vila iha na’in lima, neen, balun halo uma foun no balun reabilita de’it, agora hosi fatin seluk, Same na’in rua, mak atuál Prezidente Konsellu Kombatente Libertasaun Nasionál, Riak Leman no komadante Mautini nian no balun ne’ebé nia dirasaun ba lorosa’e nian halo uma iha Metinaru no Hera nian, hanesan komadante Trix, komandante Railakan no seluk tan”, katak.
SEV esplika rekezitu atu hetan uma hosi Estadu mak ne’e, dahuluk sira-nia permanensia mak tinan 24 iha ai-laran, konta hosi baze apoiu, hosi loron 20 Agostu 1975-30 Agostu 1999.
“Ida-ne’e mak sira 20a24 ne’e, segundu veteranu 15a19 ne’e sira permanensia tinan 15 iha ai-laran, por-ezemplu ha’u 20 Agostu mai to’o 17 Janeiru 1991, signifika ha’u hosi ne’ebá mai hamutuk tinan 16. Entaun ha’u tama kategoria 15a19 hodi hetan osan ida-ne’e, hanesan ho maluk sira seluk”, katak.
Entretantu, antes ne’e, Prezidente CCLN, dehan iha tinan 2023 MACLN atribui osan $40.000 ba kada veteranu grau 15a19 hamutuk 100-resin atu konstrui uma tanba konstrusaun uma ba veteranu grau 20a40 ne’e finaliza ona. Iha tinan 2022 MAKLN atribui ona osan hodi konstrui uma ba veteranu hamutuk 15 ne’e, ninia rezultadu konstrusaun ne’e iha uma balun ne’ebé finaliza ona maibé iha balun seidauk finaliza.
Veteranu grau 20a24 ne’ebé Governu atribui ona osan hamutuk miliaun $4.680 hodi halo uma hamutuk 117, maibé ida-ne’e atribui kada etapa mak etapa dahuluk ba ema 60 ho nia osan millaun $2.4 no etapa daruak atribui ba ema 40 ho osan millaun $1.6 no ikus mak atirbui ba ema 17 ho nia osan $680.000.
Konstituisaun RDTL artigu 11 (Fó valór ba Rezisténsia) iha alinea 1 hateten, Repúblika Demokrátika Timor-Leste rekoñese no fó valór ba povu Maubere nia rezisténsia tinan atus ba atus hasoru dominasaun hosi rai-li’ur no mós ba sira hotu ne’ebé fó kontribuisaun hodi luta ba independénsia nasionál.
Iha iha alinea 3 hateten, Estadu asegura protesaun espesiál ba mutiladu funu nian, oan-ki’ak no mós sira seluk tan ne’ebé fó-an tomak ba luta independénsia no soberania nasionál nian, proteje mós sira hotu ne’ebé partisipa ona iha Rezisténsia hodi hasoru okupasaun hosi rai seluk, tuir lei haruka.
Bazea ba artigu ida-ne’e maka iha Governu estebelse Dekretu-Lei Nú. 3/2016, ne’ebé Estadu Timor-Leste konsagra loron 3 marsu nu’udar loron nasionál ba veteranu sira.
Notísia relevante: Governu inaugura ona uma ba veteranu grau 20-24 hamutuk 20-resin
Jornalista : Osória Marques
Editora : Rita Almeida
