Top

Konferénsia ministeriál g7+ ne’ebé realiza iha TL atu haree progresu-dezafiu

Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão. Imajen Tatoli/Francisco Sony

DILI, 20 Marsu 2025 (TATOLI)–Pesoa Eminente Organizasaun Intergovernamentál g7+ atuál Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, hateten konferénsia ministeriál g7+ ne’ebé sei realiza iha Timor-Leste fulan-Abríl mai ne’e, atu nasaun membru hotu bele haree hamutuk progresu no dezafiu saida mak organizasaun ne’e enfrenta durante tinan 15.

“Iha loron 11-12 fulan-Abríl sei iha konferénsia ministeriál g7+ husi nasaun 14 mak atu mai. Iha konferénsia ne’e, atu haree katak iha tinan 15 ne’e tanba organizasaun ne’e funda iha 2010, iha Sentru Konvensaun Dili (CCD). Tinan 15 liu ona alkansa susesu iha ne’ebé, iha ne’ebé mak problema barak,” Xanana Gusmão hateten ba jornalista sira iha hafoin hala’o enkontru ho Xefe Estadu, José Ramos Horta, iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato, Bairru Pite, kinta ne’e.

Konferensia ministeriál g7+ ne’e Timor-Leste mak sei sai hanesan uma-na’in hodi halibur nasaun membru sira hotu husi Afrika, Mediu Oriente, Pasífiku no seluk tan.

Vizaun no misaun g7+ mak promove pás no dezenvolvimentu harii pás no harii Estadu iha nasaun membru sira hotu, no oinsá mak bele asegura efikasia asisténsia esterna ne’ebé buras.

Estadu Membru grupu g7+ hamutuk nasaun 20 ne’ebé kompostu husi Afganistan, Burundi, Republika Sentrál Afrikana, Chad, Comoros, Cote Dívoire, Repúblika Demokrátika Congo, Guiné Bissau, Haiti, Liberia, Papua New Guinea, São Tomé e Principé, Sierra Leone, Solomon Islands, Somalia, Sudan do Sul, Timor-Leste, Togo no Yemen.

Benefísiu ba Timor-Leste nia lideransa iha Grupu g7+

Benefísiu ba Timor-Leste nia lideransa iha grupu g7+ ne’e mak hakarak sai lalais husi faze frajilidade hodi hakat ho fiar aan ba iha faze dezenvolvimentu (duni tuir nasaun sira-ne’ebe iha rendimentu aas.

Maske jeografikamente Timor-Leste nasaun kiik ida, maibé nia lideransa liuhusi antigun Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, eantiga Ministra Finansas Emilia Pires, no apoia husi Sekretariadu g7+ ne’ebé baze iha Dili durante tinan haat (2010-2014), konsege halibur nasaun frajil sira hodi sai forsa determinante ida iha for a global, liuliu iha komunidade  internasionál sira-nia oin.

“Nada Sobre Nos Sem Nós” (“Nothing About Us Without Us”, ne’e mak liafuan inspiradu tebes ba membru grupu g7+ hodi fiar aan hakat ba oin ho asaun koletivu ida forte.

Iha interpretasaun ida simples, liafuan ne’e hakarak alina Grupu g7+ nia ezijénsia forte parseiru dezenvolvimentu, no autór globál sira katak sei laiha rezultadu buat ida, bainhira imi la envolve ami iha laran liuliu iha prosesu ba debate interrese.

Dezenvovilmentu ba nasaun frajil no pos-konflitu sira

Timor-Leste nia lideransa, kredibilidade, integridade rekuiñesementu husi nasaun boot sira, no ajénsia internasionál sira sai ona hanesan “marka” ka “brand” ida-ne’ebé halo ema respeitu no reseiu.

Timor-Leste fahe ona nia esperiénsia sira oinsá atu jere jestaun rekursu naturál, jestaun finansa públika, reforma seguransa ne’ebé sai hanesan referénsia ba istória susesu (success story).

Atu ezekuta programas g7+ nian, iha kolaborasaun boot entre g7+ ho Ministériu Negósiu Estranjeiru (MNEC) Timor-Leste nian. Ulun boot MNEC sempre partisipa iha sorumutu g7+ nian iha rai seluk.

Jornalista : Hortencio Sanchez

Editór        : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!