HAK realiza formasaun kona-ba direitu umanu no inkluzaun sosiál

DILI, 23 Abríl 2025 (TATOLI)—Association for Law, Human Rights and Justice (HAK), kuarta ne’e, realiza formasaun ba autoridade komunitáriu husi munisípiu Dili, Ainaru, Ermera no reprezentante husi organizasaun sosiedade sívil kona-ba direitu umanu no inkluzaun sosiál durante, loron-rua, 23-24 Abríl.
“HAK nu’udár organizasaun sosiedade sivíl ne’ebé ko’alia kona-ba asuntu direitu umanu.
Atividade ne’e realiza tanba HAK hetan apoiu husi Plan Internasionál,” Diretór HAK, Feliciano da Costa Araújo, hato’o ba jornalista sira iha, salaun HAK, Farol.
Formasaun ne’e realiza hodi autoridade kompetente sira bele garante direitu nu’udár sisadaun ba ema ho defisiénsia no LGBT
“Ita kategoria sira ne’e bele tama risku hodi hetan diskriminasaun, estigma no violasaun iha sira-nia moris,” nia akresenta.
Tanba ne’e, Asosiasaun ne’e konvida no fó formasaun ka sensibiliza husi autoridade lokál inklui reprezentante sosiedade sivíl balun hodi bele apar ho serbisu integradu hamutuk entidade hotu atubele kontribui ba asuntu referidu.
Notísia relevante : PDHJ husu entidade hotu hafoun kompromisu hodi respeita ba direitu umanu
Bazeia ba Konstituisaun artigu 16 no 17, ema hotu hetan direitu nu’udar sidadaun inklui ema ho defisiénsia no LGBT rasik.
HAK kontinua fornese formasaun atu partisipante sira bele entende no komprende di’ak oinsá bele halo intervensaun iha programa sira.
“Labele husik ema ida iha kotuk, moto ne’e labele sai slogan de’it, dalaruma ita ko’alia hanesan slogan de’it depois labele utiliza ema sira ne’e sai objetu, tau ema sira ne’e katak iha sujeitu ba dezenvolvimentu, signifika se direitu sidadaun ida-ne’ebé Estadu liuhusi órgaun Governu la kumpre ida-ne’e, entaun ema hotu bele ko’alia, se la kumpre ona direitu sira, maka konsidera viola ona direitu umanu,” nia reforsa.
Diretór ne’e nota, ema ho defisiénsia no LGBT tama kategoria risku atu asesu iha setór edukasaun, saúde, no infraestrutura bázika.
“Liuhusi biban ne’e, bolu ema hotu inklui nukleu família rasik tenke konsidera no tulun nia oan, família sira no balun komunidade LGBT oinsá mak sira apoiu hodi sira bele sente hola parte iha Estadu no família ida,” nia katak.
Durante formasaun sei partilla matéria orientasaun seksuál no identidade jéneru ne’ebé liga liu ba LGBT sira.
Aleinde ne’e, Timor-Leste ratifika ona konvensaun direitu ema ho defisiénsia no matéria direitu umanu báziku atu integra ho LGBT ho asuntu ema ho defisiénsia.
Iha fatin hanesan, Diretora Jerál husi Ministériu Solidariedade Sosiál no Inkluzaun (MSSI), Manuela Oliveira Martins, hateten, ministériu iha planu asaun estratéjiku no planu nasionál no mós tuir Objetivu Dezenvolvimentu Sustentável (ODS) hodi haree asuntu direitu umanu no inkluzaun sosiál.
“Lei inan tau atensaun iguál ba ema hotu, defisiénsia no diversidade. Tanba ne’e la’ós responsabilidade Governu nian de’it, maibé parte hotu no Governu iha dever hakonu direitu,” nia tenik.
Xefe suku husi munisípiu Ermera, Julio Salsinha, sente kontente bele partisipa iha atividade ne’e hodi bele hatutan fali ba komunidade no parte hotu iha suku.
Formasaun ne’e partisipa husi Xefe suku na’in-haat husi munisípiu Dili, Ainaru lima no Ermera haat inklui reprezentante husi organizasaun sosiedade sívil.
Jornalista : Nelson de Sousa
Editora : Julia Chatarina

