DILI, 26 Abríl 2025 (TATOLI) – Husi prasa Lesidere ba altar santu Tasi-tolu, sarani timoroan sira – feto, mane, ho otas oioin, mobiliza no kaer ai-funan, la’o hamaluk retratu Sua Santidade Papa Francisco, la’o tuir estrada hakat tuir nia ai-fatin, iha loron manas laran, hodi fó omenajen.
Entre fiar no sentimentu – sarani sira matan-been monu, hatudu sentidu tristeza no lakon ba figura no karísma Papa Francisco nian.
Husi inísiu movimentasaun sarani sira no komisaun konjunta la’o tuir movimentu protokolu rute ne’ebé mensiona ona.
Iha mundu inklui Timor-Leste, Katóliku sira sente lakon tebes ona imajen Papa Francisco nian. Hela de’it memória – iha fuan no hanoin, lia-fuan, jestu no hahalok sira.
“Ne’e lakon buat boot ida hanesan aman ne’ebé hadomi no sai fraternidade umanu, na’in ba mundu universál”, Reprezentante grupu kategóriais Divina Mizerikórdia, Maria Canosa Soares, espresa ba jornalista TATOLI iha Lesidere, Dili, ohin.
Komunidade ne’e dehan, hanesan sarani katolika ida, fiar ba na’in Maromak, bainhira rona dehan amu Papa atu mai sente laran kontente no antes iha vizitasaun Papa nian iha timor nia mós hola parte iha grupu dadolin hodi simu Papa Francisco.
“Sente haksolok tebes bainhira amu Papa sama iha Timór, to’o ha’u-nia laran dodok tanba amu ne’e hadomi liu ema ki’ak sira,” nia espresa ho matan-been.
Nia dehan, amu ne’e santu ida, nia hadomi labarik sira, no ema ki’ak sira, ho nia fuan laran. “Ami nia kontente ne’e labele deskreve. Ita Nain Jezus Kristu nia ilas hatudu iha nia fuan laran, maibé nia fila hikas ona ba Maromak nia kadunan santu. Nia mós hanorin mai ita katak ita tenke haraik aan no labele foti aan, atu nune’e ema hotu bele respeita ita”.
“Jezus ne’e la’o de’it nunka sa’e karreta tanba ne’e ha’u hanoin dalan ida husi Lesidere ba Tasi-tolu, ema hotu haree dehan dook maibé ho fuan laran no domin ne’e ita fó ba amu Papa, maka dalan ne’e ita sente badak hela,” nia hatutan.
Iha fatin haesan, Maria Joana Soares, hanesan mós sarani Katólika ida lembra fila fali lia murak ida-ne’e durante amu Papa nia vizita sempre rai hela iha sira-nia fuan ho nia mensajen sira-neebé halo iha Tasi-tolu.
Tau matan ba labarik kiikoan sira hodi nakonu iha Timor-Leste, atu nune’e bele sai fuan no funan hodi nafatin tebar iha Timor-Leste.
“Ha’u-nia sentidu kondolénsia ba amu; Dai-lhe eterno descanço, ba amu Francisco ne’ebé mai vizita rai Timór. Ne’e hanesan memoria ne’ebé rai hela murak ne’e mai ami”, nia hato’o.
Nia aprofunda, maske sira lato’o ba iha Roma atu haree ninia isin, maibé husi do’ok de’it timoroan tomak agradese buat hotu ne’ebé mak nia halo ona ba rai ida-ne’e.
Sente lakon ona líder relijiaun Katóliku no mós ba rai timor ninia fuan. Fuan ida boot hodi mai haboot rai Timór.
“Ami sente lakon boot tebes bainhira nia la iha ona mundu ida-ne’e. Tanba ne’e, ami husu nafatin ba Jezus divina mizerikórdia atu bele simu nia iha jezus nia futar oin no lori nia tau iha reinu lalehan nia kadunan santu”, nia manifesta.
Iha sorin seluk, Madre Kanosiana, Guilhermina Marçal dehan, ita haree katak, dezde iha loron 21 to’o agora partisipasaun povu timoroan tomak husi organizasaun oioin no fiar oioin, sira hotu hola parte tanba sira sente Papa ida-ne’e ema ida-ne’ebé simples, haraik aan no laran luak ba ema.
“Ita-boot sira bele haree amu Papa ne’e sempre hamnasa hela de’it, ho hamnasa ida-ne’e hakuak ema hotu-hotu”, Madre konsidera.
Entaun, tuir relijioza ne’e, “Ita haree husi ita-nia prosesaun ohin loron husi Lesidere to’o Tasi-tolu, sarani sira hotu la’o iha loron manas maibé sira nafatin entuziasmunafatin hanesan atitude gratidaun no agradesimentu ba prezensa santu padre”.
“Ita haree dezde iha loron 21 fulan Abríl to’o ohin loron oinsá maka povu ne’e la’o ho hakmatek, joven no labarik sira, ida-idak espresa ninia sentimentu ida-ne’ebe ita labele deskreve”, nia observa.
Madre Guilhermina Marçal akresenta, “Sé ita hakerek iha livru ida karik, ne’e ita hakerek lato’o. Ne’ebé ita haree katak ida-ne’e esperénsia fiar nian, estima, domin, respeitu no asaun grasa ba amu Papa hanesan nai-ulun kreda nian no Papa ba povu”.
Enkuantu iha prosesu mobilizasaun ida-ne’e para minutu ida iha nunsiatura Motael, Farol, hodi presta omenajen, hafoin kontinua konklui ba Tasi-tolu.
Tuir observasaun jornalista iha terenu, durante movimentasaun kuaze sarani sira hatudu espresaun tristeza ho hamonu matan-been bainhira lembra fila-fali prezensa Papa Francisco nian iha timor.
Aleinde ne’e durante papa movel sarani barak mak hamriik iha estrada-ninin hodi akompaña mobilizasaun ne’e.
Jornalista: Alexandra da Costa
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo
