iklan

INTERNASIONÁL, HEADLINE

Prezidente ITLOS to’o ona Timor-Leste hodi partisipa Konferénsia Internasionál kona-ba Lei Tasi

Prezidente ITLOS to’o ona Timor-Leste hodi partisipa Konferénsia Internasionál kona-ba Lei Tasi

Prezidente ITLOS, Tomas Heidar, to’o ona Timor-Leste. Foto/GPM

DILI, 12 Maiu 2025 (TATOLI) – Prezidente Tribunál Internasionál bá Lei Tasi nian (ITLOS, sigla Inglés), Tomas Heidar, nu’udar konvidadu espesiál Primeiru-Ministru (PM), Xanana Gusmão, to’o ona Dili atu hato’o diskursu abertura iha Konferénsia Internasionál daruak kona-ba Lei Tasi nian.

Timor-Leste organiza, entre 15 no 16 Maiu, iha JL World Hotel, Dili, Konferénsia Internasionál kona-ba Direitu Marítimu ho tema “Hasoru Dezafiu: Direitu Marítimu no Rezolusaun Litíjiu Marítimu”.

Haktuir nota husi gabinete primeiru-ministru, molok partisipa iha konferénsia internasionál ne’e, Tomas Heidar sei hala’o uluk vizita bá Balibó, munisípiu Bobonaro, no halo mós enkontru kortezia ho Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, no Prezidente Tribunál Rekursu, Afonso Carmona.

Aleinde ne’e, sei bá vizita Centro Nacional Chega! akompaña husi primeiru-ministru no sei hato‘o palestra ba diplomata timoroan sira iha Salaun Nobre, Ministériu Nagósiu Estranjeiru no Kooperasaun.

“Tomas Heidar sei bá vizita illa Ataúro hodi esplora kultura no beleza tasi okos hafoin dezloka fali bá nia rain iha domingu, 18 Maiu 2025”, dokumentu ne’e dehan.

Bainhira Prezidente ITLOS ne’e to’o iha Aeroportu Internasionál Prezidente Nicolau Lobato Komoro, iha 11 Maiu, simu direta husi Embaixadór Timor-Leste (TL) ba Indonézia, Roberto Soares, ho Diretora-Ezekutiva Gabinete Fronteira Terrestre no Marítima, Elizabeth Exposto.

Konferénsia internasionál ne’e sei iha intervensaun sira husi peritu no profisionál koñesidu sira iha área Direitu Marítimu nian, husi governu, universidade, tribunál internasionál sira no sosiedade advogadu.

Konferénsia ida-ne’e sei ko’alia kona-ba oinsá direitu internasionál no mekanizmu sira ne’ebé prevee iha Konvensaun Nasaun Unida kona-ba Direitu Marítimu (UNCLOS, akrónimu iha inglés) hodi tulun Estadu sira hodi rezolve litíjiu marítimu ho dalan pasífika.

“Inisiativa ne’e sei sai hanesan plataforma ida atu diskute kona-ba efikásia UNCLOS nian hodi rezolve disputa marítima iha ambiente internasionál ida ne’ebé kompleksu ba beibeik”, haktuir nota husi Governu.

Iha konferénsia ne’e sei analiza mós lisaun sira ne’ebé aprende husi prosesu Konsiliasaun iha Tasi Timór. Konsiliadór na’in-lima, ne’ebé reprezenta husi Timor-Leste, Austrália no Tribunál Permanente Arbitrajen sei fahe esperiénsia no reflesaun kona-ba prosesu Konsiliasaun Obrigatória dahuluk ne’ebé hala’o ona.

“Prosesu istóriku ida-ne’e hatudu katak bele rezolve disputa marítima entre Estadu sira ho dame, liuhusi mekanizmu ne’ebé eziste iha direitu internasionál”, dehan.

Iha debate loron rua ne’e sei foka mós ba tema imporante lima mak hanesan Lisaun husi Konsiliasaun Tasi Timor, Reforsu Mekanizmu Jurídiku Internasionál, Abordajen Rejionál ba Rezolusaun Konflitu, Mudansa Klimátika no Disputa Marítima, no Jestaun Sustentavel ba Rekursu.

Konferénsia ne’e sei halibur funsionáriu importante no reprezentante sira husi Pasífiku, ASEAN, grupu g7+ husi nasaun frájil sira, Komunidade País Lian Portugés no nasaun sira seluk ne’ebé atu halo diálogu, fahe koñesimentu no kolabora iha rezolusaun disputa marítima ho forma pasífika.

Konferénsia Internasionál Dili ba daruak marka mós aniversáriu GFTM nian ba da-10 dezde nia kriasaun iha Abríl 2015.

Notía relevante: Timor-Leste organiza konferénsia internasionál daruak kona-ba Direitu Marítimu iha Maiu

TATOLI

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!