Selebra 20 Maiu: Timoroan sira-nia konsiénsia nasionalista lakon tiha ona

VIKEKE, 19 Maiu 2025 (TATOLI)—Padre selebrante misa agardesementu ba loron restaurasaun independénsia 20 Maiu ba da-XXIII, Pe. Arlindo Leonardo Siqueira da Silva, hateten loron 20 Maiu ne’e loron sagradu ba povu Timor-Leste maibé ohin loron ne’e timoroan sira-nia konsiénsia nasionálista lakon tiha ona.
Nia hateten, iha 20 Maiu ne’e hanesan timoroan tenke hato’o agradesementu ba Maromak tanba ukun-aan ida-ne’e grasa boot ida nu’udar prémiu, milagre ida-ne’ebé povu Timor hetan.
“Loos duni, ida-ne’e sakrífisiu ida-ne’ebé ita-nia éroi halo no husik hela ba ita maibé ha’u haree ita ladun tau importánsia iha momentu istóriku ne’ebé marka ita-nia identidade hanesan timoroan komesa mihis no konsiénsia ser-nasionalista ne’e lakon tiha ona. Iha ne’ebé, intensaun aat ba nia rain ida-ne’e, ha’u hanoin fasilmente bele sobu ita tanba sentimentu ba unidade ne’e komesa laiha ona. Ne’eduni, ha’u hanoin momentu ida-ne’e sai pontu importante no sai pontu reflesaun ba ita timoroan presiza reflete uitoan ba ita-nia aan, tanba timoroan balun komesa lahatene loron 20 maiu ne’e loron saida,” Pe. Arlindo Leonardo Siqueira da Silva hateten iha nia omilia iha misa agradesementu ba komemorasaun loron restaurasaun Independénsia 20 Maiu 2002 ba da-XXIII iha parokia Imaculada da Conceição, Vikeke Vila, ohin
Maibé, nia hatutan, timoroan sira lakon ona nasionalista no patriotizmu tanba ohin loron ne’e Timor-Leste sai rungu-ranga liu tanba iha parlamentu tuku malu, tolok malu no iha parlamentu ida-idak ko’alia ba sira-nia kabun de’it no dalabarak haluha atu ko’alia povu ne’ebé sira reprezenta ne’e ninia terus no moris ba loron aban nian.
“Kria grupuizmu buras iha ita-nia rain. Partidu CNRT mak manán no keer ukun ne’e, ema dasa-rai mos sira hasai hotu hodi troka fali ho sira-nia família uma laran. Motorista mós troka no ema tékniku importante mós sira troka hotu, ida-ne’e mak ita haree sai ulun moras. Ema akaba de’it Sekundáriu mós sai fali diretór no ema kualifikadu ba fali funsionáriu baibain, ida-ne’e kala rai-na’in mak selok ita. Piór-liu, ida akaba de’it Sekundáriu mak sai asesór ba membru Governu sira, afinál sai asesór ne’e tenke matenek-liu membru Governu para bele hedi’a netik buat ruma ba rai ne’e. Ha’u hanoin, Na’i Maromak tulun ita, para muda buat sira-ne’e,” nia esplika.
Aleinde ne’e, Prezidente Komisaun Organizadóra, Rogério da Costa, haktuir misa agradesemetu ne’e komisaun hasai karta konvite hamutuk 300, maibé partisipa misa ema uitoan mak marka presenza iha momentu importane ida-ne’e.
“Iha misa agradesementu ita liuhusi meu oioin hodi konvida ema partisipa, maibé ema preokupa ba buat seluk tanba ne’e mak ema misa ne’e ema ladun iha,” nia dehan.
Hafoin misa ramata amu selebrante kontinua fó bensaun ba ai-funan no lilin remata autoridade no sarani sira kontinua lori lilin no ai-funan ba jardín eroi sira-nian iha Kraras, suku Bibileo, postu administrativu Vikeke Vila.
Iha selebrasaun misa agradesementu ne’e, marka preseza husi Prezidente Autoridade Munisípiu Vikeke, sekretáriu munisípiu na’in-(3), diretór munisípiu, diretór territorial, xefe departamentu, komadante Polísia NasionálTimor Leste (PNTL) munisípiu Vikeke, komadante PNTL eskurdra Vikeke Vila, membru PNTL, veteranu, profesór, estudante no sarani sira iha postu Vikeke vila. Komemosaun 20 maiu ba tinan ida-ne’e ho tema “Hametin Pás no dezenvolvimentu”.
Husu abitante sira partisipa komemorsaun 20 Maiu
Entretantu, Autoridade Munisípiu Vikeke apela ba populasaun sira partisipa iha komemorasaun loron restaurasaun independénsia 20 Maiu 2025.
“Ha’u husu populasaun sira partisipa iha komemorasaun loron 20 Maiu loron ne’e sai importante ba ita hotu. Nune’e mós ami autoridade munisípiu fó ona orientasaun ba autoridade suku sira atu mobiliza ita-nia komunidade iha baze atu asiste iha serimónia komemorsaun loron restaurasaun independénsia,” Sekretáriu Munisipál Vikeke Asuntu Sosial no Organizasaun Komunitária, Acacio de Souza, hateten ba Tatoli iha postu Vikeke Vila, ohin.
Alende ne’e nia husu, populasaun sira iha munisípiu Vikeke hasa’e bandeia nasionál iha kada uma-kain sira nian uma oin hodi valoriza ukun rasik an.
“Ami mós fó ona orientasaun ba ita-nia populasaun sira hasa’e bandeira nasionál hodi dada bandeia iha uma oin. Tanba loron 20 maiu loron independénsia Timor Leste nian, nune’e nu’udar sidadaun tenke hasa’e bandeira iha ida-idak ninia uma oin, atu ita relembra fali tinan kotuk liu ba,” nia dehan.
Espozisaun
Aleinde ne’e, autoridade munisípiu Vikeke liuhusi komisaun organizadóra 20 Maiu, realiza espozisaun hodi festeteza komemorasaun loron estaurasaun independénsia 20 Maiu ba da-XXII iha postu Vikeke Vila.
Iha bertura serimónia expo ne’e Sekretáriu munisípiu Vikeke asuntu Sosiál no organizasaun komunitáriu, Acacio de Souza, haktuir komemorasaun loron restaurasaun independénsia 20 maiu iha munisípiu Vikeke realiza atividade espozisaun no desportu hodi populasaun sira festeza ba loron espesiál 20 Maiu.
“Tan ne’e, nu’udar autoridade munisípiu Vikeke husu populasaun sira partisipa eventu sira-ne’ebé ita-nia komisaun organizadóra sira prepara ba selebrasaun loron 20 Maiu iha munisípiu Vikeke. Bainhira partisipa eventu sira-ne’e tenke kria pás no establidade iha loron importante ida-ne’e,” nia dehan.
Nia husu joven sira bainhira partsipa ezspozisaun ne’e tenke mai ho hakmatek oinsá hametin establidade tanba seguransa iha ema ida-idak liman hodi asegura pás iha munisípiu Vikeke.
Enkuantu, ba komemorasaun 20 Maiu autoridade Vikeke aloka orsamentu rihun $15,000.00 no aloka ba kada postu ida hamutuk $1,500 hodi komemora loron restaurasaun independénsia ba da-XXII.
Jornalista : Vitorino Lopes da Costa
Editór : Cancio Ximenes

