KOVALIMA, 27 Maiu 2025 (TATOLI) – Autoridade lokál sira hato’o rekomendasaun ba Servisu Munisipál Apoiu Organizasaun Naun-Governamentál no Organizaun Komunitária (SMAOGOK) atu monitoriza servisu ofisiál suku no prefere atu avaliasaun ba dezempeñu ofisiál sira ne’e direta husi Xefe suku sira.
Xefe Suku Fohorem, Júlio Fereira Alves rekomenda ba SMAOGOK atu monitoriza servisu ofisiál suku iha suku sira ne’ebé pertense ba munisípiu Kovalima.
Rekomendasaun ne’e autoridade lokál ne’e hato’o tanba konsidera suku sira balun elabora relatóriu sempre sala hela de’it, di’ak liu tenke halo monitorizasaun nune’e bele observa direta servisu husi ofisiál suku ne’ebé mak destaka ona iha suku ida-idak.
“Bazeia ita-boot sira avalia, durante ami hasoru fallansu, ha’u hakarak ita-boot sira anota ba suku sira ne’ebé mak elabora relatóriu grave presiza monitorizasaun iha sede suku ida-idak hodi observa direta kondisaun servisu iha suku”, Júlio Fereira Alves hato’o, iha Salasaun AMC, ohin.
SMAOGOK tenke halo monitorizasaun nune’e buka hatene tuir ofisiál iha suku hala’o servisu ka la’e, bainhira la halo monitorizasaun oinsá bele hatene? Durante ne’e xefe suku orienta ba ofisiál suku tanba ofisiál suku sira-nia servisu mak haree kona-ba administrasaun iha suku.
Iha suku Fohorem dadus kona-ba monografia no demografia taka iha kuadra sede suku, ne’ebé bainhira munisípiu konfirma dadus karik ba de’it iha sede suku, tanba dadus iha ona.
Prefere xefe suku avalia dezempeñu ofisiál suku
Iha sorin seluk, Xefe Zulo João Lopes de Carvalho, preokupa kona-ba prosesu avaliasaun dezempeñu ba ofisial suku sira ne’ebé hala’o servisu, la’ós xefe suku mak avalia, maibé postu administrativu mak halo.
“Ofisiál suku na’in-haat servisu hamutuk ho ami maibé sira-nia lista prezensa administradór mak asina bainhira dadus ne’ebé ami submete mak sala hela de’it, signifika, ofisiál suku sira la hatene prienxe dadus monografia no demografia”, nia konsidera.
Ho nune’e atu hala’o servisu ho efisiente, di’ak liu xefe suku sira mak halo avaliasaun dezempeñu ba ofisiál apoiu suku na’in-haat ne’ebé mak destaka atu apoiu servisu administrasaun iha suku ida-idak.
Líder suku ne’e dehan, molok ne’e, Pesoál apoiu suku na’in-ida de’it mak apoiu servisu iha suku maibé hala’o servisu prienxe dadus demografia no monografia rápida la iha problema. Maibé, daudaun ne’e destaka ofisiál na’in-haat maibé prienxe formatu sala hela de’it.
Diretora SMAOGOK, Maria de Jesus Perreira rekoñese durante ne’e la halo monitorizasaun tanba kondisaun motorizada ladun di’ak atu halo monitorizasaun servisu ofisiál suku iha kada suku sira.
“Los, ami diresaun apoiu ONG iha de’it transporte motorizada rua ne’ebé iha tinan kotuk tanba la iha manutensaun – kondisaun motorizada ladun di’ak nune’e labele lori ba postu sira; tauk falla iha dalan”, nia esplika.
Tuir loloos presiza halo monitorizasaun hodi observa direta servisu ofisiál suku na’in-haat ne’ebé mak servisu hamutuk xefe suku sira. Maske la halo monitorizasaun maibé durante ne’e ofisial sira tuir formasaun hanesan kona-ba IT ,oinsá atu prienxe formatu sira.
Dirijente ne’e fó hanoin ba xefe suku sira bainhira formatu ne’ebé mak distribui ba suku ofisiál sira la komprende atu prienxe bele kontaktu husi servisu munisipál apoiu ONG nune’e bele halo esplikasaun.
Aleinde ne’e kona-ba atu halo avaliasaun dezempreñu ofisiál suku ida-ne’e kompeténsia husi Servisu munisipál administrasaun rekursu umanu, maibé nia parte anota sei relata ba Servisu Munisipál Administrasaun Rekursu umanu.
Lembra katak, iha 18 Marsu 2024 ne’e Ministériu Administrasaun Estatál mak hala’o lansamentu ofisiál ba rekrutamentu funsionáriu apoiu suku hamutuk 452 iha Timor-Leste (TL).
Bazeia ba dekretu-lei númeru 81/2023 kria servisu administrasaun-ida ba suku hanesan servisu administrasaun apoiu ba xefe suku, kompostu husi pozisaun hanesan Sekretáriu Administrasaun suku, Ofisiál finansa suku, Ofisiál administrasaun suku no Ofisiál asuntu sosiál suku.
Jornalista:Celestina Teles
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo
