iklan

JUSTISA, HEADLINE

Tribunál julga membru F-FDTL na’in-tolu ba kazu sekestro no abuzu podér   

Tribunál julga membru F-FDTL na’in-tolu ba kazu sekestro no abuzu podér   

Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Dili (TJPID) halo julgamentu ba membru F-FDTL na’in-tolu ne’ebé envolve iha krime sukestru no abuzu podér hasoru lezadu Armindo Soares iha tinan 2022. Imajen TATOLI/Natalino Costa

DILI, 12 Juñu 2025 (TATOLI)—Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Dili (TJPID), kinta ne’e, halo julgamentu ba membru  F-FDTL na’in-tolu ho inisiál JXB, MdC no DN ne’ebé envolve iha krime sekestro  ne’ebé previstu iha artigu 160 no krime abuzu podér 297 husi Kódigu Penál Timor-Leste hasoru lezadu Armindo Soares iha tinan 2022.

Iha julgamentu referidu, Tribunál rona uluk depoimentu husi lezadu Armindo Soares.

Iha sala julgamentu, lezadu konfensa ba Tribunál  katak  iha 2022  lezadu rekruta husi sidadaun inisiál N nu’udár servisu informasaun iha Munisípiu Manatutu durante fulan rua, iha-ne’ebé nia servisu rekolla arma iha krize 2006. Durante halo servisu, lezadu konsege rekolla dilagrama, bomba no seluk tan.

Lezadu hateten momentu ne’e nia halo de’it sevisu ne’ebé mak atribui ba nia hodi buka informasaun oinsá mak atu rekolla materiál sira-ne’ebé uza iha krize no nia konsege akumula materiál balun maibé lezadu rejeita dehan nia nu’udár membru F-FDTL ho deviza boot.  Lezadu dehan nia ema sivíl, la’ós militár.

Nia haktuir ba iha Tribunál katak momentu ne’ebá arguidu ho inisiál JXB  nu’udár membru F-FDTL mak telefone nia ba hemu kafé iha área Motael nian, nune’e nia bá no hafoin sira na’in-rua hemu kafé arguidu JB telefone ba nia maluk forsa ho karreta rua mai para iha fatin hemu kafé, nune’e  membru forsa na’in-rua mak rasta nian husi andár hemu kafe fatin ne’e ba kraik hodi obriga nia sa’e karreta.

Lezadu dehan, membru F-FTL ne’e kuaze karreta rua mak mai no tula nia durante karreta laran sira baku  lezadu to’o  mai para iha área Kaikoli nian, edifísiu Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Dili nia oin.

Nia dehan katak razaun arguidu sira baku nia ne’e nia mós lahatene maibé arguidu sira kontinua baku nia to’o lori nia bá Komandu Jerál PNTL Kaikoli.

Lezadu informa ba Tribunál katak hafoin arguidu sira lori nia bá iha Komandu Jerál PNTL, maski iha Komandu PNTL maibé  arguida ida lori fiu baku nia to’o lezadu hakneak husu perdua maibé arguidu membru F-FDTL kontinua baku lezadu to’o  monu no raan sai. Nune’e, obriga lezadu asina surat, maibé momentu ne’e lezadu lakohi, maski nune’e arguidu sira obriga kaer nia liman hodi asina. Arguidu sira-ne’ebé baku lezadu mak DNS no JXB.

Nia hateten, maski lezadu raan sai ona maibé arguidu sira kontinua baku lazadu to’o kolu molik tiha nia no kontinua baku.

Lezadu haktui, ho arguidu sira-nia hahalok nia tenke baixa tiha ospitál. Lezadu haktuir tan ba Tribunál katak bainhira arguidu sira halo tiha asaun ne’e, tula fali lezadu ho karreta ba soe iha área Faról nian, nune’e momentu ne’ebá nia la’o mesak hodi ba husu ajuda ba sidadaun ho  naran S hodi bá halo tratamentu ba nia kanek.

Hafoin rona depoimentu husi lezadu, Tribunál marka fali audiénsia julgamentu ba kazu ne’e ba fali loron 10 Jullu 2025 hodi rona depoimentu husi arguidu sira.

Entretantu, iha julgamentu ne’e, Tribunál fó sai faktu sira katak agresaun fízika ne’e akontese tanba lezadu Armindo Soares suspeitadu ba bosok komunidade iha Munisípiu Manatutu katak nia nu’udár membru F-FDTL ho diviza kapitaun no servisu iha área informasaun ka servisu sekreta.

Aleinde bosok, nu’udár membru F-FDTL, lezadu ne’e mós lori naran instituisaun F-FDTL hodi halo kombransa ilegál iha Postu Administrativu Lakló, Munisípiu Manatutu.

Nune’e, tuir akuzasaun Ministériu Públiku nian katak iha loron 28 Janeiru 2022, tuku 20:30, arguidu, JXB, kontatu Armindo Soares liuhosi telemovel no konvida nia atu bá hemu kafé iha jardín Motael, Dili, ho intensaun atu ko’alia kona-ba projetu eletrisidade.

Hafoin kontaktu ho parte lezadu, nia ho nia kolega Daniel Pinto bá iha fatin ne’ebé determinadu husi arguidu JXB. Bainhira to’o iha fatin refere, parte lezadu hasoru-malu ho arguidu no sira ko’alia kona-ba asuntu ne’ebé temi ona.

Vítima haree arguidu haruka mensajen, maibé nia lahatene arguidu haruka mensajen ba sé. Hafoin ko’alia ho arguidu JXB, ema ne’ebé nia haruka mensajen ne’e hetan. La kle’ur de’it, arguidu JXB, hamutuk ho arguidu sira seluk MdC no DNS no ema sira-ne’ebé nia la koñese, ataka vítima, tuku iha ibun, hirus-matan no kuaze isin tomak.

Hafoin halo ataka fíziku ba vítima, lori kedas vítima bá Kuartél Jerál PNTL iha Kaikoli, Dili. Bainhira to’o iha sala investigasaun iha Kuartel Jerál PNTL, arguidu DNS obriga lezada asina dokumentu ne’ebé sira prepara tiha ona, maibé lezada lakohi asina.

Nune’e, arguidu DNS tuku iha hasan sorin loos no kontinua tuku lezada iha kakorok to’o monu ba rai no halo nia moras no kanek, hanesan hatudu iha fotografia 11 no relatóriu médiku. Ho ida-ne’e konsidera atu reprodús kompletu no liután sira obriga parte lezada atu asina dokumentu ne’e, maibé nia lakohi no arguidu Domingos Natalino Soares kaer parte lezada nia liman no asina dokumentu ne’e.

Arguidu sira laiha autoridade atu detein ema seluk, parte prejudikadu. Arguidu sira, JXB, MdC no DNS, uza sira-nia autoridade nu’udár membru F-FDTL hodi halo asaltu fíziku ba parte ne’ebé hetan kanek, hodi obriga sira tenke asina dokumentu ne’ebé sira prepara tiha ona.

Arguidu sira, tula parte kanek Armindo Soares ho karreta ne’ebé laiha númeru xapa matríkula ba Kuartel Jerál PNTL, iha-ne’ebé sira asalta ho fiu eletrisidade metan iha nia isin-lolon tomak.

Arguidu sira, bainhira hala’o atu sira-ne’ebé deskreve, ne’ebé sira hatene katak lei bandu, sira atua ho livre, deliberada no konxiente, no la hadook-an hosi hahalok hanesan ne’e. Sira hakarak atu estraga parte ne’ebé hetan kanek iha nia integridade fízika, hodi hamosu moras no kanek sira, ne’ebé maka akontese duni.

Arguidu sira, mantein parte kanek Armindo Soares iha sala investigasaun iha Kuartél Jerál PNTL, la konsege sai hosi fatin, asalta nia ba objetivu ida-ne’e no nune’e hasai nia liberdade, ne’ebé sira hotu hakarak halo ho livre, ho konxiénsia.

Maizumenus iha tuku 23:00, arguidu sira tula parte kanek ne’ebé ho kondisaun grave ona, iha karreta ida no husik hela iha área Faról, Dili.

Arguidu sira hatene didi’ak katak sira-nia hahalok hetan bandu no punivel hosi lei nu’udár krime, no nune’e viola devér sira-ne’ebé inerente iha sira-nia estatutu nu’udár membru F-FDTL no funsionáriu públiku sira, liuliu devér imparsialidade, laran-manas, lealdade no integridade, hodi tau iha risku interese Estadu nian no legalidade asaun hosi ninia órgaun hotu-hotu no ninia ajente sira-nia onestidade, nu’udár indispensavel ba kondisaun sira ezersísiu ba sira-nia funsaun públika.

Maibé, iha sirkunstánsia hotu-hotu ne’ebé deskreve iha leten, arguidu sira hakarak rezultadu sira hanesan ne’e, hatene didi’ak katak sira nia hahalok, ativu no omitidu, la tuir lei no bandu no kastigu hosi sira hanesan krime.

Audiénsia julgamentu ne’e, prezide husi Juíz Koletivu kompostu husi Ana Paula Fonseca, Ersília de Jesus, José Maria, Ministériu Públiku reprezenta husi Prokuradór Domingos Barreto, arguidu hetan asisténsia legál husi Defensór Públiku Manuel.

Jornalista: Natalino  Costa

Editór: Xisto Freitas da Piedade

 

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!