MANATUTU, 21 Juñu 2025 (TATOLI)–Povu Portugál liuhusi nia Embaixada iha Dili, sábadu ne’e, entrega estátua ka illas replika Koronél Santu António ba sarani Manatutu hodi troka fali estátua tuan.
“Ohin, entrega formalmente imajen replika ho dimensaun oinoin, maibé hanesan mós imajen orijinál protejida,” Embaixadora Portugál iha Timor-Leste, Maria Manuela Freitas Bairros, hato’o iha diskursu durante serimónia iha Manatutu Vila, sábadu ne’e.
Nia lembra, Santu António nu’udár Santu universál, moris iha tinan 800 ho obra maneira estraordinária iha sékulu hira nia laran to’o mós iha Ázia no Timor-Leste. Nune’e, espesiál tebes tinan ne’e komemora loron Portugál no mós selebra loron Santu António iha 13 Juñu.
Iha okaziaun ne’e, Prezidente Autoridade Munisípiu Manatutu, Luís Inácio Henrique Fernandes, dehan estátua replika ne’e atu tau fali hodi troka estátua tuan ne’ebé iha no momentu ne’e atu hanoin fali mós tinan 210 ba kotuk.
“Hanesan povu Manatutu, padroeiru Santu António ne’e mahein ami Manatutu nian, ne’ebé festeja nia loron boot tinan-tinan sai ona tradisaun iha 13 Juñu,” nia haktuir.
Iha fatin hanesan, reprezentante komunidade, João Maria de Cristo Rei, ho onra no kontente tanba ohin momentu espesiál nu’udár respeitu interkámbiu kulturál.
“Ohin, loke ita-nia liman no fuan hodi simu korajamente konvidada estimada Embaxadora Maria Manuela Freitas Bairros, ho prezensa simboliza amizade diplomasia no respeitu. Konsidera vizita ne’e la’ós atu serimoniál, maibé signifika profunda mai ita,” nia hato’o.
Nia salienta, ho prezensa Portugeza iha eventu ne’e mai hamutuk reprezenta povu Portugál, ne’ebé ho kkorasaunno boa vontade.
Nu’udar povu no sarani Manatuto, João hateten onra estraordinária no prezente ne’ebé oferese imajen ka estátua replika Santu António nu’udár figura sagradu, koñesidu ho paisaun, sabedoria no milagre kriasaun entre indivíduu lori signifikadu espirituál.
“Prezente estátua ne’e momentu fíziku oferese símbolu pás no partilla valór vivu iha ita-nia komunidade no ba jerasaun tuirmai, jestu jenerozu no poderoza hatudu gratidaun ita-nia povu no simu ida-ne’e ho apresiasaun,” nia haktuir.
Aleinde ne’e, Gaspar da Costa, reprezentante lia-na’in espresa mós ksolok simu estátua ne’e hodi substitui fali estátua tuan.
“Tanba ida-ne’e simu iha tinan 1815 agora halo iha tinan 210 ona. Tuir observasaun iha estátua nia lolon hakarak ka lakohi tenke troka, tanba rahun ona. Dalaruma ita atu lori bá-mai vizita tama-sai suku bele estraga iha dalan klaran,” nia informa.
Entretantu, estátua ne’e autoridade munisípiu, autoridade lokál, autoridade militár no seguransa, lia-na’in, sarani simu tuir tradisaun Munisípiu Manatutu nian.
Iha serimónia ne’e, partisipa mós husi Liurai Duarte Pio ho nia oan mane husi Brangança, Portugál.
Tuir sekuénsia atividade ne’e, sei hala’o mós prosisaun iha parte lorokraik no kontinua misa litúrjia iha Igreja Manatutu.
Iha atividade prosisaun no misa sei partisipa husi Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão, akompaña husi Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál, Expedito Loro Dias Ximenes.
Relembra fali katak, Santu António hanesan Koronél no milagreiru ida dezde tinan 1815, bainhira ninia imajen mai iha rai Manatutu. No hahú hosi ne’ebá iha ligasaun entre mundu sagradu no mundu naturál entre fiar kristaun no fiar beiala sira-nian.
Ligasaun kontinua la’o to’o ohin loron iha Manatutu. Fulan-Juñu dedika ba Santu António ho prinsipál sidade nian, maibé símbolu ligasaun imajen Santu António ne’ebá to’o iha Manatutu iha tinan 210 liubá ho otas ne’ebé tuan, no lahuk ona iha tinan 2024. Ulun mós monu no kosok-oan Jesus mós monu iha tinan balun bá kotuk.
Ho kondisaun ne’e mak povu Portugál iha loron 20 Juñu 2025, oferese ba povu Manatutu replika imajen foun. Ho jestu entrega ida-ne’e reprezenta ka repete hikas asaun ne’ebé akontese iha tinan 1815. No sai hanesan momentu istóriku Manatutu ho Portugál.
Jornalista: Nelson de Sousa
Editór: Xisto Freitas da Piedade




