DILI, 03 Jullu 2025 (TATOLI) – Komisaun D iha Parlamentu Nasionál (PN) ne’ebé trata Asuntu Ekonomia no Dezenvolvimentu, simu audiénsia husi Ministru Petróleu no Rekursu Minerál, Francisco da Costa Monteiro, hodi atualiza progresu negosiasaun Greater Sunrise no serbisu sira iha kosta súl ka Projetu Tasi-Mane.
“Negosiasaun la’o hela, foin daudaun tanba Governu Austrália iha faze eleisaun no depois eleisaun sira forma Governu, entaun iha slow dowm process ida, maibé iha semana hirak ne’e ami iha komunikasaun intensiva fali ona. Estabelese kompromisu hamutuk hodi intensifika filafali enkontru ba negosiasaun hodi finaliza iha tinan ne’e, konseitu úniku ba dezenvolvimentu Greater Sunrise”, governante ne’e dehan iha PN, ohin.
Governante ne’e realsa katak Timor-Leste nia preparasaun sira la’o maka’as tebes, aleinde estudu ka diskusaun balun tenke halo ho proponente sira iha Greater Sunrise mak hanesan Woodside, Osaka Gas no Timor Gap.
“Internalmente, Timor-Leste avansa nafatin serbisu lubun ida preparasaun para halo dezenvolvimentu ita bolu dehan iha integreated downstream iha Kosta Súl ne’ebá”, nia relata.
Iha kontestu Projetu Tasi-Mane nian ne’ebé daudaun loke hela konkursu públiku ba Suai Supply Base no ba autoestrada husi Zumalai bá Natarbora, ministru dehan ekipa agora halo hela serbisu no estudu lubun ida iha ne’ebá ho indepedentemente. “Bainhira negosiasaun hotu, ita-nia mós preparadu avanza ba dezenvolvimentu”, nia realsa.
Tuir governante, alvu ba projetu ne’e nafatin iha tinan 2027 no 2028 tenke halo konstrusaun, nune’e iha tinan 2032 bele prodús ona mina no gás hodi fa’an bá merkadu.
“Alvu negosiasaun tenke hotu iha tinan ne’e nia laran hodi bele fó bibán ba ita halo serbisu sira nesesáriu hodi halo konstrusaun iha 2027. Maibé imi hotu hatene, kualkér negosiasaun ne’e la’ós depende parte ida de’it. Timór ita iha ita-nia tempu no target rasik, ita aprezenta ida-ne’e para negósia ho parte Austrália ho joint venture sira, to’o ikus mai ita aseita konseitu ida ne’ebé ita hakarak”, hateten.
Prezidente Komisaun D, Ricardo Baptista, apresia ba serbisu MPRM no hein katak halo serbisu di’ak liután, tanba ita hotu iha esperansa atu kadoras mina mai Timor-Leste.
Relembra katak, iha 1 Maiu 2025, ministru Francisco Monteiro hateten Autoridade Nasionál Petróleu (ANP) hno Timor Gás no Petróleu reestabelese ona negosiasaun projetu Greater Sunrise depoizde Austrália iha ona primeiru-ministru.
Notísia relevante: TL-Austrália re-estabelese negosiasaun projetu Greater Sunrise iha tempu badak
Jornalista: Nelson de Sousa
Editora: Maria Auxiliadora





