DNRAS partilla matadalan implementasaun projetu bee-moos iha Kovalima

KOVALIMA, 15 Jullu 2025 (TATOLI)- Diresaun Nasionál ba Regulasaun Agua no Saneamentu (DNRAS), Ajénsia partisipa servisu hamutuk Servisu Munisipál Agua no Saneamentu (SMAS), hala’o atividade hodi partilla informasaun kona-ba matadalan implementasaun projetu bee-moos iha munisípiu Kovalima.
“Ita mai hanesan halo reflesing training tanba aprova matadalan no DNRAS kontinua fasilita mós formasaun ba PNDS no SMAS, oinsá bele intende foin bele implementa patraun sira ne’e. matadalan ne’e hanesan parte-ida atu guia ita oinsá lori susesu ba ita-nia sistema sira, garantia sustentabilidade rekursu bee-moos”, Xefe Departamentu Monitorizasaun no Fiskalizasaun (DNRAS), Sebastião da Costa, hato’o ba jornalista sira iha Bairru Kosta, ohin.
DNRAS Fasilita formasaun tuir matadalan ne’ebé ho naran PAK I no PAK II bazeia ba dekretu-lei númeru 4/2004 hodi fó biban oinsá atu estabelese Grupu Maneza Fasilidade (GMF), nune’e komunidade bele jere rasik nia sistema bee-moos garante nia sustentabilidade.
DNRAS kontinua partilla informasaun ba jerente sira atu hatene halo koordenasaun ho di’ak hodi garante sistema rasik, garantia kuantidade bee ne’ebé oferese ba komunidade no garante sistema sustentabilidade iha futuru
Xefe Departamentu ne’e esplika, DNRAS iha nia departamentu importante tolu mak hanesan, Jestaun rekursu bee, monitoriza no fiskaliza atividade husi Servisu munisipál Agua no Saneamentu no PNDS ho Depatartamentu dezenvolzimentu Agua no Saniamentu.
Jestaun rekursu bee atu garante monitoriza no fiskaliza sistema abastesimentu bee rurál no urbana oinsá fiskaliza atividade husi SMAS ho PNDS no BTL,E.P hodi garante efisénsia no efikasia ho Depatartamentu dezenvolzimentu Agua no Saniamentu hodi prepara patraun sira liga ba PAK II no PAK II patraun tékniku kona-ba posu perfurasaun no sistema abastesimentu bee rurál
Iha fatin hanesan, Diretór Servisu Munisipál Agua Saniamento no Ambiente, Angelino Henrique, reforsa fasilita formasaun durante loron rua ne’ebé ko’alia kona-ba implementasaun projetu bee-moos matadalan PAK I no PAK II.
“Formasaun kona-ba PAK I ita ko’alia kona-bá atu enkontru hamutuk ho grupu sira, identifika grupu no halo mapamentu rekursu no Pak II ko’alia kona-ba aprezenta dezeñu kona-ba konstruisaun bee-moos eziste iha aldeia no suku laran distribui bee-moos ba família uma-kain hira hodi haree nia devitu bee-moos”,nia dehan.
Tuir dadus ne’ebé fó sai husi Diretór SMAS katak estabelese ona Grupu Maneza Fasilidade (GMF) hamutuk 96 husi númeru GMF ne’ebé ativu 37, la ativu 59 ho razaun la’os la hala’o servisu, maibé kontribui bainhira sistema avaria foin halo kontribuisaun balun kontribui fulan-fulan iha finansa GMF.
Iha sorin seluk, Reprezentante Prezidente Autoridade Munisípiu Kovalima, Filomeno Cardoso fó hanoin presiza prevee orsamentu, nune’e bele garante sustentabilidade implementasaun projetu bee-moos ba komunidade sira.
“Ita ko’alia planu ita mós kria ona Gropu Maneja Fasilidade (GMF) no fasilitadór postu administrativu ne’ebé prepara husi SMAS. Ho rekursu ne’ebé ita prepara, maibé presiza orsamentu, nune’e planu ne’ebé implementa iha postu no suku bele kontinua la’o di’ak”, nia afirma.
Durante ne’e planu implementa projetu de’it, maibé seidauk iha fundu atu halo reabilitasaun, nune’e hafoin implementa programa tinan lima komesa aat tanba ne’e SMAS, BTL no PNDS implementa projetu tenke tau orsamentu reabilitasaun.
Autoridade ne’e fó hanoin bainhira prevee orsamentu ba reabilitasaun bele mós uza maneira sira seluk hanesan kria ona Grupu Maneza Fasilidade (GMF) bele prevee orsamentu, nune’e bele motiva grupu sira hodi kontinua apoiu implementa programa.
Bazeia esperénsia estabelese ona GMF iha implementasaun projetu bee-moos bele organiza komunidade sira husi projetu referidu hodi kontribui osan bazeia ba desizaun kada-fulan kontribui 0,25 ka 0,50 hodi bele hadia sistema bee moos ne’ebé aat.
Jornalista:Celestina Teles
Editór: Florencio Miranda Ximenes

