DILI, 17 Jullu 2025 (TATOLI) – Infraestrutura bázika, liuliu estrada, sai hanesan baze ba fundamental ba dezenvolvimentu país. Estrada di’ak bele fasilita konetividade iha aspetu oioin, inklui asesu bá servisu saúde, edukasaun no agrikultór bele fásil atu asesu merkadu.
Tanba ne’e, deputada husi bankada opozisaun Partidu Libertasaun Populár (PLP), Ermenegilda Laurentina, hateten katak infraestrutura bázika tenke sai prioridade.
Deputada ne’e mós lamenta dezenvolvimentu iha setór infraestrutura iha kada munisípiu, Governu seidauk fó tratamentu hanesan. Nia hateten, durante tinan rua mandatu Nonu Governu, projetu konstrusaun estrada barak mak la’o de’it iha Dili. Balun mós hetan intervensaun urjente hodi halo projetu emerjénsia no ajudikasaun direta, enkuantu munisípiu sesluk la hetan atensaun igual.
Tanba ne’e, tuir nia, ko’alia kona-ba dezentralizasaun administrativa no podér lokál buat hotu sei kontinua sentraliza de’it iha nasionál, mezmu tuir Ezekutivu, infraestrutura bázika hanesan prioridade ba sira-nia governasaun.
“Infrastrutura maka baze ba dezenvolvimentu, nune’e bele halakon dezigualidade sosiál. Tanba sá intervensaun urjente la aplika iha munisípiu sira hanesan Ermera, Baukau, Bobonaru, Lautein no Vikeke?”, nia kestiona.
Iha parte seluk, deputada CNRT, Cedelízia Faria dos Santos, dehan tuir fiskalizasaun Komisaun C ba Asuntu Finansa Públika iha Ermera, autoridade sira dehan katak dezenvolvimentu iha área rurál la’o hela. Tanba munisípiu sira benefisia husi orsamentu Estadu hodi implementa Programa Nasionál Dezenvolvimentu Suku (PNDS) no Projetu Planeamentu Integradu Dezenvolvimentu Munisipál (PDIM).
“Projetu hotu la’o hela. Maski Ermera nia orsamentu la bo’ot [tinan ne’e hetan] millaun $1,3, sira labele halo buat barak. Espera iha OJE 2026 hasa’e osan ba sira”, nia hateten.
Tuir Prezidente Komisaun C ne’e, alokasaun orsamentu boot ne’ebé tau iha Fundu Infraestrutura (FI) mak hasoru difikuldade tanba prosesu konkursu públiku ne’ebé presiza tempu.
Nia mós kestiona kona-ba estrada sira ne’ebé konstrui ona maibé seidauk hetan manutensaun tinan barak, hodi fó susar ba komunidade.
Entretantu deputadu CNRT, Luís Caldeira, apresia esforsu Governu nian maski foin mandatu tinan rua halo ona dezenvolvimentu, liuliu konstrui no reabilita estrada sira iha kapitál.
Iha sorin seluk, Vise-Ministru ba Asuntu Parlamentár, Adérito Hugo da Costa, salin Nonu Governu kompromete ba prioridade infraestrutura bázika iha nia mandatu tanba ida-ne’e mak xave ba dezenvolvimentu.
Nia relata, obra sira ne’ebé tau iha Fundu Infraestruta (FI) iha tinan ne’e, iha 20-resin tama ona iha faze konkursu no iha tempu badak sei fó sai empreza manán-na’in.
Obra sira ne’e atu halo estrada, ponte no seluk tan ne’ebé atu hala’o husi Lospalos bá Kom, Iliomar, no Gleno bá Letefoho, Suai, Same no seluk iha territóriu.
Governante ne’e salienta katak infraestrutura bázika ne’e importante tebes, tanba kontribui ba dezenvolvimentu. Tuir nia, projetu sira iha nivel postu, suku no aldeia transforma ona ba PNDS no PDIM.
“Primeiru, povu presiza infraestrutura bázika. Segundu, ita fó indiretamente kbiit nivel munisípiu, postu, suku sira atu envolve hodi dezeña dezenvolvimentu lokál, hola parte iha polítika desentralizasaun administrativa no podér lokál”, salienta.
Notísia relevante: PLP sujere ba Governu kontinua implementa projetu estratéjiku iha setór turizmu no marítimu
Jornalista: Nelson de Sousa
Editora: Maria Auxiliadora




