DILI, 16 Agostu 2026 (TATOLI)-Autoridade Inspesaun no Fiskalizasaun ba Atividade Ekonómiku, Sanitária no Alimentár propoin adisionál miliaun $2,3 ba Komité Revizaun Orsamentu (KRO) 2026 hodi implementa programa-prioridade rua mak promosaun funsionáriu no boa governasaun institusionál.
“Tetu orsamentu 2026 ami hetan millaun $1,3, maibé proposta adisionál ami husu tan millaun $2,3. Ne’e sei fahe ba saláriu no vensimentu, bens no serbisu, kapitál dezenvolvimentu, kapitál menór no transferénsia públika”, Inspetora-Jerál AIFAESA, Odete Viegas, informa ba jornalista sira iha Ministériu Finansa, sesta ne’e.
Dirijente ne’e hateten fundu adisionál ne’e atu prevee mós ba saláriu no vensimentu funsionáriu sira ne’ebé atu halo deskonsentrasaun iha munisípiu sira, inklui Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambenu, no mós ba saláriu désimu terseiru nian. Iha mós kapitál dezenvolvimentu atu haree ba iha konstrusaun muru ba armazein iha Hera, no iha kapitál menór sei sosa tan ekipamentu apoiu sira IT nian no karreta.
“Tanba ida-ne’e atu fó sustentabilidade ba serbisu AIFAESA nian, nomós iha parte seluk atu halo promosaun ba iha inspetór sira ne’ebé tuir selesaun méritu hahú husi 2017 to’o 2019. Tanba sira mai nafatin ho nivel ida tékniku inisiál no júnior”, inspetora-jerál ne’e esplika.
Nia haktuir katak iha tetu orsamentu 2025 sira hetan millaun $1,9, maibé iha 2026 simu de’it $1,3, entaun iha saláriu no vensimentu husi montante rihun $900 iha tinan 2025 redús ba $600 iha 2026.
“Se saláriu no vensimentu mak mantein, laiha adisonál, signfika 25% husi ami-nia funsionáriu sira purvolta na’in-44, ami tenke hapara”, responsavel ne’e adianta.
Nune’e, sei difikulta tanba haree ba serbisu konsentradu iha rejiaun haat, leste, oeste, norte, súl, presiza rekursu umanu na’in-50, tanba kada rejiaun sei destaka na’in-10, signifika katak serbisu ba oin ne’e barak mak sei sai problema no laiha sustentabilidade ba nia kontinuasaun.
“Depois maka ami sei haree tanba dezde kAIFAESA harii ne’e kuaze funsionáriu kontratadu hotu mak serbisu. Permanente ne’e sira ne’ebé destakadu husi Komisaun Funsaun Públika no rekizitadu husi AIFAESA rasik. Tanba ne’e mak ami-nia funsionáriu 177 ne’e kuaze 99% ne’e kontratadu”, nia afirma.
Tamba ne’e, iha programa 2026 sei halo promosaun ba funsionáriu sira, inklui boa-governasaun institusionál. Husi programa ne’e mak sei impoin atividade sira hanesan halo inspesaun, monitorizasaun, teste laboratoriál, sertifika produtu importasaun, seluk maka sistema dizitalizasaun hodi halo serbisu efisiénsia liu no nafatin ko’alia diversifikasaun no dezenvolvimentu institusionál.
“Tanba ne’e, ami iha ona diskusaun ho Komisaun Funsaun Públika atu haree ba sustentabilidade nstituisaun ne’e bainhira Governu ida troka, no pelumenus ita iha funsionáriu permanente 40% no kontratadu 60%”, nia realsa.
Jornalista: Alexandra da Costa
Editora: Maria Auxiliadora
