Projetu edukasaun ho baze teknolojia permite hasa’e labarik nia koñesimentu
DILI, 26 Agostu 2025 (TATOLI)—Koordenadór Projetu Edukasaun Teknolojia, Eny Juniór, hateten, projetu edukasaun teknolojia mak transforma aprendizajen edukasaun pre-eskolár liuhusi aprendizajen interrativu dijitál ba labarik ho idade 3-6.
“Projetu ida-ne’e ita fasilita ita-nia profesór sira, liuliu edukasaun pre-eskolár. Nune’e, ita dezenvolve projetu aplikasaun HAAP (Hanorin no Aprende) ba labarik ho idade 3-6. Tanba aplikasaun ida-ne’e ita dezenvolve liuhusi planu sesaun matéria pre-eskolár sira-nia,” Koordenadór Projetu ba Ajénsia TATOLI, iha Delta Nova, Tersa ne’e.
Eny Juniór dehan, projetu ne’e hodi fasilita estudante sira bele hasa’e koñesimentu no mentalidade ba prosesu aprendizajen labarik nian bainhira iha ona Ensinu Báziku.
“Ida-ne’e hanesan métodu ida atu hanorin hodi loke hanoin atu aprende ho lalais. Ha’u hanoin ita ko’alia kona-ba vantajen ba labarik aprende husi edukasaun mak versaun dijitál iha era dijitalizasaun ne’e ita presiza mellora sistema edukasaun. Tanba ne’e, kuandu implementa projetu HAAP ne’e aumenta koñesimentu no kapasitasaun métodu manorin sira-nia hanorin iha saladeaula,” Koordenadór projetu akresenta.
Nia nota, dalabarak manorin hanorin labarik sira ho livru ne’ebé ho naran planu sesaun, ne’ebé labarik balun ladún hakarak atu aprende, maibé liuhusi versaun dijitál mak bele influénsia labarik.
“Ita halo fali ba versaun dijitál. Ita foti kuaze 90% husi planu sesaun ne’e ba sesaun dijitál mak influénsia tebes labarik hodi aprende. Iha implementasaun programa ne’e iha progresu boot la halimar no iha mudansa boot. Iha esperiénsia bainhira halo observasaun iha pre-eskolár ida iha Maubara Likisá ne’e, labarik iha duni reasaun boot antes no depois aprende programa ne’e. Dalabarak haruka inan-aman tenke ba eskola no hakarak aprende tanba buat ne’ebé influénsia mak televizaun boot ne’ebé iha eskola,” nia katak.
Notísia relevante : Komisaun G hahú audiénsia públika ba projetu Lei Baze Edukasaun
Dalabarak labarik sira dehan gosta bá eskola tanba iha aplikasaun ne’e barak mak game inklui literasia no numerasia iha tablet.
“Iha implementasaun ba programa ne’e iha mós dezafiu mak kuandu iha área rurál eskola ida nia kondisaun mak ladun di’ak, entaun sa dezafiu ida no fó impaktu ba ami. Tanba ita presiza eskola ne’ebé parede hodi kesi hena no leno projetór ba. Depois kalen labale ko’ak nune’e asegura fasilidade sira,” Koordenadór tenik.
Alende ne’e, manorin ida tenke hatane aplikasaun HAAP ne’e para hanorin labarik, loke no halimar tablet. Bainhira manorin mak seidauk iha esperiénsia ba utilizasaun tablet andorid entaun sei difikulta implementasaun programa.
“Entaun presiza fasilita formasaun ba manorin ho inan-aman atu oinsá uza aplikasaun iha android,” Juniór, hato’o.
Projetu ne’e implementa desde Juñu 2024 to’o 2025, ne’ebé implementa ona programa ne’e iha eskola pre-eskolár neen iha munisípiu rua. Munisípiu Dili mak pre-eskolár Karidade Kintál ki’ik no pre-eskolár Moris Foun Fatumeta. Eskola haat seluk ne’e iha munisípiu Likisá.
Koordenadór Eny Juniór, hatutan, sira mak fasilita ekipamentu hotu inklui formasaun pedagojia ba sira. Ekipamentu sira mak hanesan tablet kompleta ho nia cas depois instala kedas aplikasaun iha laran nomós projetór. Kada grupu fornese ekipamentu pakotemente ba kada grupu A ho B.
Jornalista : Osória Marques
Editora : Julia Chatarina
