DILI, 10 Setembru 2025 (TATOLI)-Komisaun B iha Parlamentu Nasionál ba trata asuntu Negósiu Estranjeiru, Defeza no Seguransa, simu ona informasaun husi Governu katak presiza aprova tratadu no akordu besik 60 ba adezaun plena Timor-Leste ba Asosiasaun Nasaun Sudeste Aziátiku (ASEAN, sigla inglés).
Prezidente Komisaun B, Augusto Domingos ‘Deker’, dehan daudaun Komisaun simu ona dokumentu importante rua atu ratifika deklarasaun kona-ba admisaun Repúblika Demokrátika Timor-Leste ba ASEAN no adezaun país nian ba karta ASEAN.
Nia dehan halo ona kontaktu ho Vise-Ministra ba Asuntu ASEAN, Milena Rangel, no iha loron 17 Setembru bele halo audénsia hafoin halo ratifikasaun.
Aleinde ne’e hetan mós kópia tratadu neen seluk mezmu seidauk simu ofisialmente.
“Depois sei iha tan tratadu seluk no Komisaun hetan ona informasaun husi Vise-Ministra ASEAN, mínimu sei iha tratadu no akordu besik 60, ne’ebé iha ligasaun ho prosesu Timor-Leste nia adezaun ba ASEAN”, nia informa.
Kestiona kona-ba tratadu no akordu hira mak presiza konklui ka aprova to’o país nia adezaun formalmente iha 26 Outubru tinan ne’e, nia dehan Komisaun sei fó prioridade diskusaun, maibé depende ba proposta husi parte Ezekutivu submete mai iha órgaun lejislativu ne’e.
“Depende tempu haree ba dokumentu submete husi Ezekutivu, ne’ebé prioridade liu sei haree, maibé se urjente Komisaun sei tenta tuir de’it proposta”, salienta.
Antes ne’e, Parlamentu aprova ona tratadu no akordu 20-resin ne’ebé ko’alia kona-ba izensaun vistu, serbisu aéreu, komérsiu no seluk tan. Hirak ne’e sai hanesan kritériu ba país nia adezaun ba ASEAN.
Lembra katak, iha simeira ASEAN ba da-46, ne’ebé hala’o iha Kuala Lumpur, Primeiru-Ministru Malázia nian, Dato Seri Anwar Ibrahim, deklara ofisialmente katak Timor-Leste sei sai membru plenu iha Simeira ASEAN ba da-47 ne’ebé sei realiza iha Outubru tinan ne’e, iha Kuala Lumpur.
Timor-Leste nia mehi atu adere ba ASEAN hahú kedas iha fulan-Juñu 1974 no ohin loron realiza duni mehi ne’ebé antes ne’e jerasaun tuan sira iha.
Notísia relevante: https://tatoli.tl/2025/08/27/pn-sei-ratifika-adezaun-tl-ba-karta-asean-no-deklarasaun-kona-ba-admisaun/
Jornalista: Nelson de Sousa
Editora: Maria Auxiliadora




