Programa Integradu Saúde atu halo tratamentu “husi uma ba uma”

DILI, 11 Setembru (TATOLI)—Xefe Departamentu ba Edukasaun Promosaun Saúde iha Ministériu Saúde (MS), Misliza Vital, hateten Programa Integradu Saúde (PIS) daudaun ne’e implementa iha territóriu nasionál sai hanesan programa prioridade ho plataforma foun saúde nian, atu halo tratamentu ba komunidade iha baze “husi uma ba uma”.
Notísia Relevante: MJ aprezenta programa SIDU no modelu foun pasaporte eletóniku ba KM
“PIS hanesan programa ida ne’ebé prioridade ho plataforma foun, tanba ita-nia politika ida-ne’e atu implementa iha komunidade nia leet. Entaun, PIS ne’e rasik mai ho objetivu ne’ebé boot tanba ita atu lori pakote servisu hotu ba iha komunidade nia leet hodi fó atendementu,” Misliza Vital hateten ba jornalista sira iha edifisiu MS, Kaikoli, kinta ne’e.
Nia dehan, uluk servisu saúde hirak ne’e hala’o keta-ketak hanesan kuidadu saúde inan ho oan, nutrisaun, moras hada’et no la hada’et maibé ho programa PIS koko atu lori servisu hotu ne’ebé tutela iha saúde primária hamutuk hodi fó tratamentu ne’ebé di’ak ba ema hotu.
“PIS nia implementasaun rasik durante ne’e la’o hela iha Munisípiu 13 tuir ona planu ne’ebé mak iha, dalaruma plataforma pakote balun ne’ebé iha seidauk kompleta no dalaruma situasaun balun iha difikuldade iha rekursu umanu no tempu. Entaun, ita dalaruma la realiza pakote balun, maibé atu dehan katak servisu integradu sira-ne’e agora hala’o hela iha Munisípiu no Suku hotu-hotu tuir sira-nia planu atividade, bainhira komunidade sira presiza,” nia dehan.
Nia informa, daudaun ne’e dadus kona-ba PIS seidauk atualiza maibé provijoriamente, moras Infesaun Vias Respiratóriu Aguda (IRA) mak sai problema iha Timor-Leste, une’e moras mánutrisaun mós sai problema boot iha Timor-Leste tuir dadus ne’ebé relata husi munisípiu sira.
“Ita hotu hatene dadus kona-ba konsulta husi PIS seidauk iha ami-nia liman, tanba kazu iha munisípiu ida ba munsipiu seluk lahanesan tanba baibain ita rona katak moras ne’ebé aas liu mak IRA. Entaun, ida-ne’e nafatin sai problema ba saúde públika ne’ebé nunka hotu iha ita nia rain. Moras sira seluk hanesan ma-nutrisaun nafatin aas tanba dadus ne’ebé iha hatudu maioria ita-nia oan sira mai partisipa iha atividade PIS mai ho problema hanesan raes badak no balun mai ho estatutu krekas maran, anemia, ida-ne’e sei eziste nafatin,” nia dehan.
Alende ne’e, kona-ba moras kankuru, Tuberkolozu (TBC) sei rezista iha munisípiu balun tanba kada munisípiu submete dadus lahanesan.
Kona-ba programa PIS envolve médiku, enfermeru, parteira no envolve mós voluntáriu saúde sira-ne’ebé daudaun ne’e apoiu hela iha postu saúde kada munisípiu mak tun direta ba halo tratamentu ba komunidade iha ida-idak nia hela fatin.
Mekanizmu tratamentu husi PIS ne’e, pesoál saúde ida-idak sei hala’o nia funsaun tuir área ne’ebé iha hodi halo tratamentu ba moras ne’ebé komunidade enfrenta.
Aleinde halo tratamentu, PIS iha ekipa ida atu halo promosaun tama-sai uma hodi fó informasaun kona-ba edukasaun promosaun saúde atu identifika individu sira-ne’ebé hetan moras tenke hakbesik-an ba postu saúde hodi halo tratamentu.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Cancio Ximenes

