MSSI-AEFD partilla informasaun hapara violénsia hasoru ema ho defisiénte iha Kovalima

KOVALIMA, 25 Setembru 2025 (TATOLI)- Ministériu Solidaridade Sosiál no Inkluzaun (MSSI) no Asosiasaun Esperansa Feto Defisiénsia (AEFD), kinta-ne’e, partilla koñesementu hodi hapara violénsia bazeia ba Jéneru hasoru ema ho defisiénsia-sira iha postu administrativu Suai, Munisípiu Kovalima.
“Ita haree organizasaun defisiénsia barak maka hamriik, maibé ita sei haree nafatin ema ho defisiénsia (EhD) feto sira kontinua hasoru violénsia oi-oin hanesan asédiuseksuál, violénsia seksuál, fiziku nune’e la prontu atu foti desizaun no prosesu tuir dalan legál no nafatin hasoru diskriminasaun”, Diretora ezekutiva AEFD, Madalena da Costa, Madalena da Costa hato’o iha salaun Postu Suai Tabakolot, ohin
Notísia relevante:Estadu tenke halo polítika hodi responde ba “Ema ho Defisiénsia Sira”
AEFD nota katak sidadaun-sira uza nia forsa hodi hanehan EhD nia direitu, tanba ne’e maka presiza kontinua atu partilla informasaun kona-ba violénsia bazeia jéneru atu hasa’e ema nia koñesementu hodi hapara violénsia hasoru ema ho defisiente.
Bazeia ba Konstruisaun RDTL iha artigu 16 hodi ko’alia kona-bá universalidade no igualidade ne’ebé iha aliña dahuluk ko’alia kona-bá sidadaun hotu-hotu hanesan iha lei nia oin no mós iha direitu no obrigasaun hanesan.
Iha aliña ba daruak labele halo diskriminasaun ba ema tanba nia kulit, rasa, nia estadu sivil, seksu, orijén étniku, lian, pozisaun sosiál no ekonómiku hanoin polítiku ka ideolojia,relijiaun, intrusaun no nia kondisaun fíziku no mental.
Iha fatin hanesan, Reprezentante Diretór Sentru Solidariedade Sosiál no Inkluzasaun Munisípiu Kovalima, Luis Amaral enkoraja Asosiasaun Esperansa Feto Defisiensia kontinua partila informasaun hodi ema hotu konsente hapara violénsia hasoru ema ho defisiente.
“Enkoraja ita bo’ot sira atu kontinua partilla informasaun nune’e bele hasa’e sidadaun sira-nia koñesementu koba-bá asuntu hapara violénsia bazeia ba jenéru ba ema ho defisiénsia (EhD)”, nia agradese.
Entertantu, Administradór Postu Administrativu Suai, Idelfonso Maria Amaral, rekoñese tuir nia observasaun durante ne’e ema ho defisiénsia hetan diskriminisaun.
“Ita hotu hatene katak ema ho defisiénsia hasoru impaktu bo’ot tanba tuir observasaun ita haree mosu diskriminasaun hasoru ema ho defisiénsia,” nia reforsa.
Edifísiu públiku hahú konstrui ona rampa asesivél
Asosiasaun Esperansa Feto Defisiénsia (AEFD) nota katak edifísiu públiku sira hahú konstrui ona rampa hodi fasilita movimentu ema ho defisiénsia (EhD) iha edifísiu públiku.
“Ita agradese ba ita-nia Governu maske seidauk iha mudansa signifikativu, maibé komesa mudansa uitoan, nune’e edifísiu públiku balun hahú konstrui ona rampa hodi fó asesivél ona ba EhD sira iha edifisiu publiku”, Diretora Ezekutiva ne’e agradese.
Tuir obsevasaun eskola-sira balun, edifísiu Públiku, hanesan Ministériu Saúde ne’ebé servisu hamutuk ho Raes Hadomi Timor oan (RHTO) no edifísiu públiku-sira seluk nune’e iha ona asesivél EhD .
Tuir Konstruisaun RDTL iha artigu 21 hodi ko’alia kona-bá sidadaun ne’ebé ho defisiénsia ne’ebé iha alinea dahuluk dehan Sidadaun ne’ebé iha defisiénsia fíziku eh mentál iha direitu no mós obrigasaun hanesan sidadaun sira seluk, maibé sira sei la hala’o knaar hirak ne’ebé sira labele hala’o tanba de’it sira-nia defisiénsia.
Notísia relevante:Sistema Seguransa Sosiál Timor-Leste úniku no garante nu’udar Direitu Fundamentál
Jornalsta: Celestina Teles
Editór:Florencio Miranda Ximenes

