iklan

HEADLINE, POLÍTIKA

Parlamentu aprova adezaun TL ba Akordu-Kuadru kona-ba Reforsu Kooperasaun Ekonómika ASEAN

Parlamentu aprova adezaun TL ba Akordu-Kuadru kona-ba Reforsu Kooperasaun Ekonómika ASEAN

Deputadu sira halo aprovasaun ba Akordu ASEAN iha PN. Foto/Nelson de Sousa

DILI, 29 Setembru 2025 (TATOLI) – Parlamentu Nasionál aprova adezaun Timor-Leste (TL) ba Akordu-Kuadru kona-ba Reforsu Kooperasaun Ekonómika Asosiasaun Nasaun Susdeste Aziátiku (ASEAN, sigla inglés).

Proposta rezolusaun númeru 24/VI/2a  deputadu sira aprova ho votu  a  favór 54, kontra  no abstensaun 0.

Iha Simeira ASEAN ba da-40 no 41 realiza iha Phnom Penh, Kamboja, iha Novembru 2022, líder sira ASEAN deside iha prinsípiu admite Timor-Leste hanesan Estadu-membru ba da-11 iha organizasaun.

No iha Maiu 2023 durante Simeira ASEAN iha Labuan Bajo, Estadu-membru aprova roteiru ba adezaun plena Timor-Leste ba ASEAN.

Nune’e mós iha Siméira ASEAN da-46 realiza iha Malázia iha Maiu 2025, líder sira deside admite formalmente Timor-Leste nu’udar membru ASEAN ba da-11 ne’ebé ofisializadu iha Siméira ASEAN ba da-47 iha Malázia, 26 Outubru tinan ne’e.

Konsidera ba integra iha ASEAN, Governu Timor-Leste presiza aliña ninia instrumentu jurídiku husi kuadru jurídiku ASEAN.

Ho konsiderasaun Akordu-Kuadru kona-ba Reforsu Kooperasaun Ekonómika ASEAN, ho objetivu fortalese kooperasaun ekonómika entre Estadu membru, ho foku iha liberalizasaun komérsiu, promosaun investimentu no kolaborasaun iha setór ekonómiku oioin.

Akordu ne’e destaka importánsia integrasaun rejionál, benefísiu mútuo no nesesidade adapta kondisaun globál iha konstante mudansa.

Prezente diploma ho objetivu proporsiona benefísiu tantu públiku komu privadu, promove estabilidade ekonómika rejonál, dezenvolvimentu sustentavel no aumenta oportunidade empregu ba setór privadu.

Akordu ne’e fasilita boot liután asesu merkadu, liberalizasaun komérsiu no promosaun investimentu, kria ambiente ida prosipísiu ba negósiu prósperu.

No kolaborasaun kreximentu ekonómiku jerál Estadu-membru, no promove senáriu emprezariál kompetetivu no dinámiku iha rejiaun ASEAN.

Konsidera akordu ne’e iha implikasaun iha matéria rezervadu ba PN, depende vinkulasaun internasionál Timor-Leste no instrumentu ne’e ba aktu ida PN.

Tuir Konstitusiaun, kompete ba PN atu aprova adezaun  akordu ne’e.

Tuir relatóriu no pareser Komisaun B ba Asuntu Negósiu Estranjeiru, Defeza no Seguransa, konsidera adezaun ba Akordu  ne’e juridikamente adekuadu no politikamente konveniente, reforsa insersaun rejionál no partisipasaun país nian iha kadeia valór ASEAN.

Nune’e, Komisaun nia pareser favoravel ba aprovasaun adezaun akordu referidu.

Jornalista: Nelson de Sousa

Editora: Maria Auxiliadora

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!