DILI, 06 Outubru 2025 (TATOLI)–Portavóz Estudante Departamentu Polítika Públika (PP), José Alexandre Gama, husu Reitór Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL), João Soares Martins atu demite MFB hosi kargu nu’udár dosente iha Departamentu PP tanba suspeitadu halo asédiu sexuál hasoru estudante feto.
“Hahalok ida-ne’e la’ós foin akontese. Nia profisionál tebes ba atu ne’e. Estudante feto sira atu hato’o keixa mak evidénsia la forte. Nune’e, ohin ami iha evidénsia natoon ona atu hato’o keixa,” nia dehan ba jornalista sira iha konferénsia imprensa, iha Fakuldade Siénsia Sosiál UNTL, Kaikoli, Dili, Segunda ne’e.
Gama hatutan UNTL ne’e fatin atu peskiza no dedikasaun komunitária hodi dezenvolve siénsia teknolojia no kultura iha TL, nune’e UNTL tenke promove ambiente ida-ne’ebé seguru, inkluzivu no ekuitativu, laiha toleránsia diskriminasaun no violénsia no ho forma oioin atu kontra ema-nia direitu, liuliu violénsia bazeia ba jéneru, violasaun sexuál, asédiu sexuál hasoru estudante feto.
Nia dehan estudante feto sira hetan asédiu sexuál hosi dosente MFB, ne’ebé hatuun sira-nia dignidade, la sente seguru iha prosesu aprendizajen no balun lakon nia estudu.
“Tanba ne’e ami estudante ativu no alumni hosi Departamentu PP lamenta hosi MFB ho estatutu funsionáriu permanente, ne’ebé uza nia podér ho modu oioin atu hetan benefísiu asédiu sexuál ba nia aan rasik. Dosente MFB dala barak ona halo asédiu sexuál hasoru estudante sira Departamentu liuhosi meiu oioin hanesan WhatsApp no kontaktu diretamente eskrita no verbál, no ho komentáriu fíziku, obriga estudante manda fotografia,” nia dehan.
Reprezentante estudante ne’e fó ultimatu loron tolu hahú hosi loton ohin to’o bainrua (06-08/10/2025) atu demite MFB. Bainhira UNTL la foti ezijénsia imediata mak estudante sei bolkeia departamentu PP hodi hetan desizaun.
Iha parte seluk, Dekanu Fakuldade Siénsia Sosiál UNTL, Alarico da Costa Ximenes hateten hein rezultadu investigasaun mak bele dehan ne’e loos ka lae.
“Ha’u laiha prova ida-ne’ebé atu dehan fiar ka la fiar, maibé hein rezultadu investigasaun mak bele dehan ne’e loos ka lae. Ha’u labele kondena uluk se ha’u la iha provas ruma, ne’e bele viola fali ema seluk nia direitu,” nia haktuir.
Alarico tenik ida-ne’e presiza liuhosi Konsellu Disiplinár nia invetigasaun ba kazu ne’e hafoin bele manda rezultadu ba reitór.
“Ha’u husu no ko’alia ona ho sira. Ami presiza sira-nia kronolojia ne’e, tanba iha universidade iha Konsellu Disiplinár. Ita manda ba reitór mak reitór manda fali ba Konsellu Disiplinár, hafoin sira halo investigasaun. Ha’u laiha faktu forte ida atu justifika, maibé ita buka alternativa atu rezolve hodi ba futuru labele akontese tan, tanba iha universidade iha mós kampu seguru,” nia fó-hanoin.
Dekanu Fakuldade Siénsia esplika tuir regra la presiza tan apoiu, ne’e lei permite tiha ona, karik nia komete bazeia tuir lei tanba Estadu Demokrátiku lei mak kondena.
“Imi-nia ezijénsia ne’e loos, pertinente, maibé labele prejudika fali kolega seluk, tanba ne’e nafatin ho situasaun kalma hodi hein desizaun tuir lei,” nia konklui.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade




