Kovalima kontinua halo preparasaun hodi hein Desentralizasaun Administrativa-Podér Lokál

AINARO, 13 Outubru 2025 (TATOLI)—Prezidente Autoriade Munisípiu (PAM) Kovalima, Miguel Armada Cardoso, hateten munisípiu ne’ebé nia lidera kontinua halo preparativu iha parte hotu hodi hein Desentralizasaun Podér Lokál ne’ebé Governu sentrál sei atribui ba munisípiu hotu.
“To’o agora ami halo preparativu másimu tebes hodi hein Desentralizasaun Podér Lokál ne’ebé atu mai ka ami atu simu, kondisaun ne’ebé ami prepara mak infraestrutura báziku ne’ebé sira daudaun ne’e prepara hela,” PAM Kovalima hateten liuhusi programa Talkshow liuhusi programa HAKBESIK” ho topiku “Hakbesik iha Povu Nia Leet” ne’ebé realiza iha Pauzada Maubisse, segunda ne’e.
Nia dehan, infraestrutura báziku ne’ebé Kovalima prepara ona mak hanesan hadi’a estrada lokál sira, edifisiu no seluk tan.
“Kondisaun sira-ne’e ita prepara hotu ona maibé rekursu umanu mós ita prepara daudaun ona. Ita hakarak rekursu umanu ita tenke prepara ho kle’an maske ita-iha ona funsionáriu lubuk ida iha Kovalima,” nia dehan.
Nia hatutan, kona-ba preparativu ba rekursu umanu, presiza tan formasaun ne’ebé kle’an husi nasionál liuliu iha área administrasaun no finansa.
“Ita-presiza formasaun ne’ebé kle’an liuliu iha área administrasaun no finansa, ida- ne’e ita presiza formasaun husi nasionál, presiza mós formasaun ba kargu xefia sira atu halo jestaun di’ak iha servisu Munisípiu nian,” nia hatutan.
Iha parte seluk, Kovalima mós iha ona hanoin maske ho orsamentu ne’ebé limitadu, munisípiu iha ona hanoin atu buka alternativu seluk hodi suporta atividade munisípiu nian.
“Munisípiu Kovalima iha mós hanoin ona oinsá ho orsamentu ne’ebé limitadu tanba nasionál fó orsamentu ne’ebé tuir ita-nia kapasidade. Ita hanoin ona bainhira ita simu ona desentralizasaun Podér Lokál ho orsamentu 20%, hanoin naton tanba ami Kovalima iha entrada ho Indonézia rendimentu ne’ebé iha ami bele jere ba ami-nia munisípiu,” nia dehan.
Tuir nia, rekursu naturál ne’ebé Kovalima iha sei halo jestaun ne’ebé di’ak hodi hatama reseita ba munisípiu.
“Ami mós iha rekursu naturál bele identifika no iha hanoin ona atu jere ho di’ak hodi hetan fonte reseita ba munisípiu rasik, ida-ne’e mak ami identifika hela, oinsá bele simu desentralizasaun ne’ebé atu mai laiha difikuldade mai ami. Agora ami só simu de’it podér tolu, ida mak administrasaun, finanseiru no patrimonial. Se polítikamente podér fó hotu ona mai ami, ami sei jere rasik ami nia munisípiu dezenvolvimentu bele la’o ho avansadu ba oin,” nia hateten.
Entretantu, desentralizasaun podér lokál prevista iha Konstituisaun RDTL artigu 5 (desentralizasaun), artigu 71 (organizasaun administrativa) no artigu 72 (podér lokál).
Husi baze fundamenta hirak-ne’e fó dalan ba Governu no Parlamentu Nasionál aprova ona lei podér lokál no desentralizasaun administrativa, lei eleitorál, lei finansa munisipál no sei iha tán lei komplementár seluk ne’ebé oras ne’e, Governu dezenvolve hela.
Jornalista : Hortencio Sanchez
Editór : Cancio Ximeens

