Fernanda Lay subliña transparánsia orsamentál no debate konstrutiva

DILI, 16 Outubru 2026 (TATOLI) –Prezidente Parlamentu Nasionál, Deputada Maria Fernanda Lay, subliña transparánsia orsamentál no debate konstrutiva durante iha semináriu panorama orsamentál 2026.
Lidér másimu órgaun soberania daruak ne’e, hateten orsamentu konstitui kontrolu instrumentu jestaun globál no finanseiru Estadu, verdadeiru kualidade demokrátika no kompromsiu Governu ba pilár Estadu direitu.
“Rezervasaun Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2026 ida-ne’e subornodadu ho tema Investe iha Transformasaun Nasionál iha Integrasaun Rejionál no Dezenvolvimentu Inkluzivu, lori momentu ida no aprova prudénsia orsamentál no despeza realista ho objetivu mellora prestasaun serbisu públiku no promove kresimentu sustentável,” Prezidente Parlamentu Nasionál ko’alia bainhira halo abertura eventu ne’e iha edifísiu Ministériu Finansa, Aitarak-Laran, kinta ne’e.
Hodi foka ba sustentabilidade, subsisténsia ho objetivu fundu petrolíferu tenke aseguradu. Nune’e ezije kada desizaun sentidu responsabilidade interjerasaun.
Nia hateten, Governu aprezenta orsamentu ho disiplina orsamentál no importante hatudu esperansa ba sidadaun.
Hodi salienta, transparánsia konsolidadu ho promulgasaun Lei foun Enkuadramentu Orsamentál nu’udar regra abranjente ba síklu orsamentál, planeamentu até auditória ba respeitu direitu fundamentál.
Nia dehan, proposta OJE 2026 rejista investimentu sistema protesaun sosiál reforma dijitalizasaun hanesan bolsa da mãe no identifikasaun únika.
Nune’e mós iha setór justisa simu dotasaun hanesan destina reforsa identidade jurídika no direitu fundamentál fortalese aliserse Estadu.
“Estratéjia orsamentál reziliénsia reflete nesesidade tranzisaun ida, no kresimentu funsionál sustentável fasilita ho efisiénsia boot setór públiku no partisipasaun boot husi setór privadu,” Fernanda Lay hateten.
Hodi ezije futuru reforsa ezekusaun orsamentál liliu kapitál dezenvolvimentu.
Alende proposta OJE ne’e foka desentralizasaun serbisu justisa ba povu to’o baze no reforma no husu atu tau atensaun kestaun jéneru.
Prezidente Parlamentu ne’e husu atu Governu solusiona kestaun taxa ezekusaun orsamentu mak halo avaliasaun prontidaun ho rigorozu liután ho objetivu projetu sólidu no viabilidade ekonómika ne’ebé finansia.
No kontinua garante transparánsia no literásia sidadaun ba entidade sira hodi disponibiliza asesível orsamentál ba públiku.
Nia husu Parlamentu presiza halo fiskalizasaun fundamentál hodi garante transparánsia kona-ba ezekusaun orsamentál.
“Natureza demokrasia reprezentativa, ezije ita-nia debate orsamentál ho analiza liután rúbrika no persentajen aumenta ho tinan anteriór, relatóriu setoriál ho meta solisita no kualifikadu permite diskusaun konstrutiva no haree efisiénsia no efikásia programa,” hato’o.
Nune’e PN bele kontribui transparánsia no sensibilidade dokumentu orsamentál tuir prátika promove partisipasaun nosaun orsamentál.
“Orsamentu transparante no sustentável kontribui medida analizada ita-nia demokrasia, garante ekidade interjerasionál, responsabilidade jerasaun vindoura, ezije estabilidade finansa públika”, Nia afirma.
Nia dezeju susesu eventu panorama orsamentál tanba importante membru Governu, sosiedade sívil no Parlamentu ba transparánsia orsamentál.
Lembra Governu liuhusi Ministra Finansa, Santina Cardoso, iha loron 01 fulan Outubru ne’e submete ona proposta lei OJE 2026 ho montante billaun $2,291 ba PN.
Notísiarelevante: https://tatoli.tl/2025/10/16/proposta-oje-2026-governu-kontinua-prioriza-diversifikasaun-ekonomika/
Jornalista: Nelson de Sousa
Editór: Evaristo Soares Martins

