Top

Konsensu 5PC ba Myanmar, PM Xanana : Timor – Leste apoia ninia implementasaun

Primeiru Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão koalia iha konferensia imprensa ne’ebe halao hafoin Serimónia asinatura Deklarasaun Adezaun Timor-Leste ba ASEAN no Serimónia Abertura ASEAN ba dala 47 ne’ebe iha Sentru Konvensaun Kuala Lumpur (KLCC), Malaysia, Domingu (26/10). Imajen GPM

KUALA LUMPUR, 26 outubru 2025 (TATOLI)— Primeiru Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão deklara, Timor-Leste apoia tomak implementasaun Konsensu Pontu Lima (5PC) ASEAN nian hanesan enkuadramentu prinsipál hodi rezolve krize Myanmar ho dalan pasífiku.

PM Timor-Leste ne’e nota katak konsensu, ne’ebé husu atu hapara lalais violénsia, diálogu konstrutivu entre parte hotu-hotu, nomeasaun ba enviadu espesiál ida hosi kadeira ASEAN nian hodi fasilita mediasaun no diálogu, no fornesimentu asisténsia umanitária liuhosi ASEAN, sai nafatin dalan di’ak liu ba oin hodi resolve krize ne’ebe akontese iha Myanmar.

“Bainhira ita dehan ASEAN konkorda, ne’e signifika katak Myanmar iha ASEAN nia laran. Timor-Leste apoia tomak aprosimasaun ida ne’e. Ita nia nasaun (Timor-Leste) hasoru ona konflitu antes, no ita hatene katak dalan di’ak liu ba oin maka liuhosi dame no diálogu,” deklara PM Xanana liu hosi konferénsia imprensa hodi responde ba perguntas jornalista internasional relasiona ho konsensu ba 5PC.

Liu husi konferensia imprensa ne’ebe halao hafoin Serimónia asinatura Deklarasaun Adezaun Timor-Leste ba ASEAN no Serimónia Abertura ASEAN ba dala 47 ne’ebe iha Sentru Konvensaun Kuala Lumpur (KLCC), Malaysia, Domingu (26/10) lokraik, Xefi Governu dehan Timor-Leste prontu atu hola parte iha inisiativa umanitária sira ne’ebé tane aas prinsípiu no responsabilidade koletiva ASEAN nian ne’ebé fahe.

“ASEAN iha ona konkordánsia ba Konsensu Pontu Lima ne’e. Ami koko no ami nia di’ak liu atu apoia ida ne’e”, nia dehan.

Parte seluk, Primeiru-Ministru Malaysia Datuk Seri Anwar Ibrahim hanesan mos Prezidenti ASEAN, rekonese katak iha progresu ne’ebe lao tuir etapa iha implementasaun Konsensu Pontu Lima (5PC) kona-ba Myanmar.

 PM Malaysia nee hateten iha tinan ida-ne’e, bloku rejionál sei kontinua envolve iha parametru sira ne’ebé maka konkorda koletivamente hosi Estadu-membru hotu-hotu tuir 5PC.

“Sim, iha dezafiu sira maibé konserteza ki’ik liu duké saida maka akontese iha tinan hirak ikus ne’e. Ita iha refujiadu rihun 200 hosi Myanmar ka iha ASEAN, maibé iha tinan ida liubá, ita la hasoru problema sira hanesan ne’e”, nia hatete iha The Bloomberg Business Summit Opening Dinner ne’ebe halao iha Malaysia, Domingu ne’e.

Nia dehan, katak entre kondisaun sira ne’ebé estabelese iha konsensu maka Myanmar tenke permiti asesu kompletu no abranjente ba ajuda umanitária, no la haree ba diferensa polítika ka grupu nian. “Sira konkorda duni. Ami nia ospitál militár sira laiha problema atu hetan pasiente sira hosi grupu hotu-hotu. Tuir ha’u nia hanoin, ne’e hanesan mudansa boot ida,” nia deklara.

Parte seluk, Iha loron 24 fulan-Abril tinan 2021, Enkontru Líder sira ASEAN nian (ALM) ne’ebe hala’o iha Sekretariadu ASEAN nian iha Jakarta hodi, diskute kona-ba dezenvolvimentu iha Myanmar hafoin golpe Estadu militár iha Myanmar iha loron 1 Fevereiru 2021. Nu’udar rezultadu husi ALM, Konsensu Pontu Lima (5PC) ida aprova hosi Líder sira ASEAN nian ba iha situasaun Myanmar.

Konsensu Pontu Lima (5PC) ne’ebe aprova hosi Líder sira ASEAN mak hanesan :

  1. Hapara imediata violénsia
  2. Diálogu konstrutivu hodi buka solusaun pasífika
  3. Enviadu Espesiál ida husi ASEAN sei fasilita mediasaun ba prosesu diálogu
  4. ASEAN sei fornese asisténsia umanitária
  5. Enviadu Espesiál sei vizita Myanmar hodi hasoru malu ho parte hotu-hotu ne’ebé iha interese

Jornalista : Anito Soares

Editora   : Armandina Moniz

 

 

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

Sponsored
error: Content is protected !!