JSMP husu Governu jere OJE 2026 ho di’ak hodi fó benefisiu ba povu

DILI, 06 Novembru 2025 (TATOLI)—Diretora Ezekutiva JSMP, Ana Paula Marçal, husu ba Governu jere didi’ak Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2026 ho di’ak hodi fó benefisiu ba povu la’ós ba de’it grupu balun.
Notísia Relevante: OJE 2025: FONGTIL sujere Governu prevee orsamentu 5%-10% ba área produtivu
“Ita haree OJE 2026 ho montante billaun $2,2 ne’e, montante boot tebes. Tenke jere ho di’ak atu osan ne’e bele responde nesesidade povu nian, hanesan tau importansia ba setór saúde, edukasaun no agrikultura. Setór sira ne’e mak ita-nia povu presiza,” Diretora ne’e hateten ba Agencia Tatoli iha edifisu JSMP Kolmera, kinta ne’e.
Nia dehan, prioridade povu nian importante liu buat hotu, ho nune’e Governu tenke tau prioridade ba setór produtivu hodi hasa’e ekonomia rai-laran.
“Osan sira-ne’e labele tau barak liu ba viajen estranjeiru sira, ida-ne’e povu la sente diretamente, entaun para ona tau osan boot ba viajen estranjeiru ne’ebé laiha rezultadu,” nia dehan.
Nia hatutan, Timor-Leste tama ona hanesan membru plenu ASEAN, baze fundamentál mak dezenvolve setór produtivu hodi kompete iha merkadu livre ASEAN.
“Ita tama ona ba ASEAN, prioridade mós mak ne’e, tenke dezenvolve maka’as mak setór produtivu sira-ne’e, atu ema seluk mai investe iha ita-nia nasaun laiha duvida. se lae mak kada tinan ita aprova orsamentu ne’ebé boot maibé patina iha fatin de’it. Se lae ema elit ida (1) ou rua (2) de’it mak sente dezenvolvimentu ne’e, maibé Povu nafatin moris iha sofremntu, ne’e ita kontra,” Diretora ne’e dehan.
Tuir nia, se povu moris terus grupu balun moris luxu, mak hamosu injustisa iha nasaun ne’e tanba povu barak sei moris terus no ki’ak.
“Povu sei moris terus, halerik ba bee-moos, halerik ba estrada, halerik ba saúde, halerik ba edukasaun, ida-ne’e la justu se ema balu moris luxu hela, ida-ne’e injustisa sosiál,” nia dehan.
Tuir Konstituisaun RDTL artigu 145 kona-ba Orsamentu Jerál esatdu alínea 1, hateten Governu mak halo Orsamentu Jerál Estadu no Parlamentu Nasionál mak sei fó aprovasaun.
Alínea 2 husi artigu ne’e mensiona, lei orsamentu nian tenke prevee, ho baze iha efisiensia no efikásia, diskriminasaun reseita no despeza nian, no mós, sees husi dotasaun no fundu sekretu sira.
Alínea 3 husi artigu 145 ne’e fundamenta, ezekusaun orsamentu sei iha fiskalizasaun hosi Tribunál Superiór Administrativu Fiskál no Konta no mós hosi Parlamentu Nasionál.
Ihaproposta OJE 2026 ho montante $2.214.689,195 kompostu husi saláriu no vensimentu $476.870,249, bens no servisu korrente $447.904,446, transferénsia públika $820.710,160, kapitál menór $32.556,96, kapitál dezenvolvimentu $436.647,379.
Nune’e, prosesu diskusaun no aprovasaun ba proposta OJE kada tinan ekonómiku ida mak hanesan; aprezentasaun, distribuisaun, apresiasaun husi komisaun espesializada sira, ajendamentu, diskusaun no votasaun iha jeneralidade, diskusaun no votasaun iha
espesialidade no ikus liu votasaun iha finál globál.
Jornalista : Hortencio Sanchez
Editór : Cancio Ximenes

