GINÉ-BISAU, 18 Novembru 2025 (TATOLI)-Ekipa husi Sekretariadu Misaun Observasaun Eleitorál (MOE) husi g7+ to’o ona Giné-Bisau atu observa direita Eleisaun Prezidensiál no Parlamentár ne’ebé sei realiza iha loron 23 Novembru 2025.
Ekipa MOE g7+ kompostu husi ema na’in-neen ne’ebé lidera husi Xefe MOE, Christina Joanna Mitini, Diretór Operasaun g7+, Felix Piedade, Diretór-Jerál Sekretariadu Tékniku Administrasaun Eleitorál (STAE), Elvino Fernandes Moniz, Sekretáriu-Jerál Komisaun Nasionál Eleisaun Repúblika Demokrátika Saun Tomé no Prínsipe, Melvim Nascimento Castro, Tékniku Protokolu no Parseiru g7+, Elísio Monteiro Valadares, no Assistente Pesoál g7+, Vítor Liu Gonçalves.
Tuir ajenda, hafoin to’o Giné-Bisau, atividade dahuluk ne’ebé MOE sei halo mak enkontru koordenasaun entre delegasaun MOE husi g7+ no pontu fokál sira iha Bisau, hanesan Francisco no Alfa, hodi define misaun no divizaun ekipa sira hodi kobre área eleitorál sira no prepara enkontru ho entidade no partidu lokál sira.
Aleinde ne’e, hala’o atividade kolesaun kredensiál no emisaun kartaun identifikasaun observadór, enkontru internu preparasaun mapa rejiaun no planu implementasaun, no preparasaun lista observadór pré-eleitorál.
Hafoin ida-ne’e, ekipa MOE sei vizita fatin kampaña sira hodi observa ambiente kampaña partidu polítiku sira-nian.
g7+ estabelese iha Timor-Leste iha 2010 hanesan organizasaun interngovermentál ne’ebé halibur nasaun 20 ne’ebé afetada husi frajilidade no konflitu. Misaun prinsipál husi grupu ne’e maka ajuda nasaun membru sira hetan pás, estabilidade no reziliénsia.
g7+ iha nia Kuartél Jerál iha Dili, Timor-Leste, no sede ne’ebé loke iha Lizboa, Portugál, iha tinan 2017 no Nova Iorke iha Setembru 2024.
g7+ iha servisu prioridade tolu mak hanesan halo advokasia kona-ba harii pás no Estadu iha nivel globál, fahe esperiénsia entre nasaun membru sira ho naran kooperasaun frájil ba frájil no programa ikus liu mak hametin instituisaun.
Kooperasaun frájil ba frájil foka ba área hanesan fahe esperiénsia iha jere rekursu naturál, asesu ba justisa, pás no rekonsiliasaun, no Misaun Observasaun Eleisaun.
Misaun Observasaun Eleisaun ne’e rasik hahú kedas iha tinan 2014 bainhira Governu Timor-Leste, liuhusi g7+ nia programa kooperasaun frájil ba frájil fó asisténsia hodi ajuda Giné-Bisau halo resensiamentu no organiza eleisaun iha tempu ne’ebá.
Haree ba benefísiu husi atividade ida-ne’e maka iha tinan 2017, Sekretariadu g7+ konvida peritu Komisaun Eleisaun husi Illa Komoro hodi observa eleisaun prezidensiál iha Marsu 2017.
Iha Marsu 2023, g7+ institutisionaliza inisiativa Misaun Observasaun Eleisaun iha Freetown, Sierra Leone. Objetivu husi inisiativa ne’e maka atu observa prosesu eleisaun iha nasaun membru sira hodi asegura katak eleisaun hala’o ho livre, justu, pás no demokrasia.
Inisiativa ne’e mós hanesan momentu importante hodi fahe esperiénsia entre nasaun membru hodi organiza eleisaun ne’ebé di’ak no susesu, hodi asegura transferénsia podér ne’ebé di’ak, ikus mai kontribui ba dame, estabilidade polítika no dezenvolvimentu sustentavel nasaun nian.
Ekipa observadór g7+ halo ona observasaun eleitorál iha nasaun membru hanesan Eleisaun Parlamentár iha Timor-Leste iha loron 21 Maiu 2023, Eleisaun Parlamentar iha Giné-Bisau iha loron 04 Juñu 2023, Eleisaun Jerál iha Sierra Leone iha 24 Juñu 2023, Eleisaun Jerál iha Liberia iha 10 Outubru 2023, no Eleisaun Jerál iha Illa Salomaun iha 17 Abríl 2024.
Jornalista:Arminda Fonseca
Editora: Maria Auxiliadora




