OEKUSI, 18 Novembru 2025 (TATOLI) – Kazu Infesaun Vias Respiratóriu Águda (ISPA) hamutuk 2.741 no diarreia 320 rejistadu iha Sentru Saúde Kiomaonteko sub-rejiaun Pante Makasar Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA), entre fulan-Janeiru mai to’o Outubru 2025, hosi profisionál saúde sira.
Xefe Interinu Sentru Saúde Kiomaonteko, António Firdaus dos Santos Neno, relata, kazu ISPA diarreia ne’e afeta maioria labarik minoridade sira tanba kauza prinsipál husi kazu rua ne’e mai husi rai-rahun, hemu bee no hahán la ijiéne no mós mudansa klímatika.
“Kazu aas durante períodu Janeiru mai to’o Outubru ne’e, kazu ISPA mak aas liu tuir kedas mak diarreia, kazu sira seluk ita rejista maibé númeru ki’ik, ida-ne’e ita rejista durante fulan 10,” nia hateten iha Oekusi, ohin.
Ezekutivu ne’e esplika, impaktu husi moras rua ne’e, tanba mudansa klímatika, ne’ebé kuaze maioria labarik minoridade sira mak hetan afetasaun ba moras rua ne’e, inklui pasiente adultu barak mós rejista maibé númeru ki’ik kompara ho labarik aas liu.
“Agora mós udan monu rai ona, hahán sira-ne’ebé dalaruma kontaminadu ho bateria ladun ijiéne no la kuida ho didi’ak, entaun bele efeta mós saúde ema nian, maibé ita haree progresu di’ak tanba hafoin pasiente sira hakbesik mai, simu ai-moruk depois rekupera fali,” nia hateten.
Notísia relevante:Prevene kankru serviks, saúde Oé-Cusse introdús impaktu vasina HPV iha Pante Makasar
Tuir nia, kona-ba estoke ai-moruk iha Sentru Saúde Kiomaonteko, sufisiente atu fó asisténsia ba pasiente sira, tanba dezde Janeiru to’o Novembru ne’e laiha problema kona-ba ai-moruk
Iha biban ne’e, Francisco Tasain nu’udar pasiente husi suku Lifau, daudaun ne’e hala’o hela tratamentu tanba ruin moras inklui diarreia.
“Ohin mai konsulta ha’u-nia moras oin tolu, ha’u-nia kabun moras, ruin sira mós moras provoka ha’u-nia ulun moras hotu no inus-metin, ne’ebé ha’u ohin simu ona ai-moruk, ne’ebé ha’u kontente tanba kuandu ita mai ai-moruk iha no mós la antrian ida, ita kompara ho uluk sei iha ospitál bo’ot ita ba hein kle’ur, maibé ohin ha’u mai jam 09 agora jam 10 ha’u fot ona ai-moruk,” nia orgullu.
Notísia relevante:Komisaun F deteta problema tolu iha Ospitál Referál Oekusi
Entretantu, durante ne’e Sentru Saúde Kiomaonteko fó asistentensia atnedimentu saúde ba komunidade suku tolu, mai husi suku Costa rasik, suku Lifau no mós suku Nípani sorin.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo





