UCT realiza SCI-TECH EXPO 2025 hodi promove teknolojia iha Timor-Leste

DILI, 24 Novembru 2025 (TATOLI)—Universidade Katólika Timorense (UCT-sigla portugeza) organiza SCI-TECH EXPO 2025, eventu sientífiku no teknolójiku ne’ebé hala’o ho tema “Teknolojia no Matenek ba Timor-Leste ida-ne’ebé Sustentavel no Inkluzivu Liu”, ne’ebé hahú ohin sei to’o loron 27 Novembru.
“Eventu ida-ne’e sai hanesan plataforma ida ba ita atu esplora, halo inovasaun no reflete kona-ba papél krusiál siénsia no teknolojia nian hodi forma ita-nia futuru. Entaun, tema ida-ne’e relevante atu oinsá ita indivíduu no sosiedade ida bele hasoru potensiál intelijénsia artifisiál ne’e,” Retór UCT, Padre Joel Casimiro Pinto dehan ba jornalista sira, iha Balide, Dili, Segunda ne’e.
Reitór hatutan, nu’udár eventu sientífiku no teknolojia, intelijénsia artifisiál aprezenta tantu oportunidade no dezafiu sira, tanba saida maka IA (Intelligence Artificial) bele ajuda estudante sira atinje sira-nia potensiál.
“AI bele ajuda iha diagnóstiku, dezenvolvimentu ai-moruk foun sira no hadi’a kuidadu pasiente nian,” nia relata.
Padre Joel Casimiro Pinto relata hatutan plataforma AI ida bele hasa’e produtividade agríkola, hamenus rekursu sira-ne’ebé menus no ajuda agrikultór sira kombate moras barak seluk.
Nia informa, iha espo ne’e estudante sira sei aprezenta sira-nia produtu iha área arte, saúde no agrikultura, ne’ebé sira aprende no pratika iha sira-nia eskola.
“Ba atividade ne’e, ami konvida estudante sira husi universidade mai aprezenta sira-nia produtu ne’ebé sira uza iha pratika,” nia subliña.
Iha fatin hanesan, Ministru Ensinu Superiór, Siénsia no Kultura, José Honório da Costa Jerónimo, informa kooperasaun Ministériu Ensinu Superiór, Siénsia no Kultura (MESSK) no Universidade Katólika Timorense organiza eventu SCI-TECH EXPO, hodi fahe esperiénsia kona-ba teknolojia.
“Ita hatene katak ohin loron teknolojia avansada tebes, no ita bele uza teknolojia no siénsia ba ita-nia nasaun,” nia hateten.
Ministru tenik eventu ida-ne’e la’ós atribui diretamente ba sira, maibe liuhusi konkursu publiku, ne’ebé tuirmai manán husi Universidade Katólika Timorense.
“Antes hala’o eventu ne’e, ami loke konkursu publiku ba universidade sira iha Timor-Leste atu partisipa, maibé UCT hetan selesaun tanba nia proposta di’ak tebes. Nune’e, juri MESSK atribui responsável ba UCT hodi realiza eventu ne’e,” nia hateten.
José Honório da Costa Jerónimo dehan universidade la’ós de’it iha rai-laran mak partisipa eventu ne’e, maibé mós husi Universidade Kristen Satya Wacana iha Nusa Tenggara Timur, Indonézia.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade

