BAUKAU, 10 Janeiru 2026 (TATOLI)–Governu liuhosi Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, Sábadu ne’e, inaugura kanál sistema irrigasaun Galata, Suku Uatuhako, Postu Administrativu Venilale, Munisípiu Baukau.
Liuhusi diskursu, Xanana Gusmão hateten konstrusaun irrigasaun Galata nu’udár parte kumpri kompromisu husi Governu hodi kria kondisaun ba agrikultór sira.
“Irrigasaun ne’e imi-nian. Kuidadu ba. Imi mak bolu malu halo produsaun ba,” Xanana Gusmão hateten.
Xanana relata devér husi Governu nian atu fó-atensaun ba povu, hadi’a moris no kria kondisaun ba povu tanba istorikamente Timor-Leste nia ukun aan maihusi sakrifîsiu povu tomak.
Iha fatin hanesan, Ministru Agrikultura, Pekuária, Peska no Floresta, Marcos da Cruz, esplika sistema irrigasaun Galata hahú dezeñu iha tinan 2009 no konstrusaun hahú iha 2023 iha-ne’ebé nu’udár implementasaun polítika husi Governu tanba hakarak hasa’e produsaun foos ho sufisiente iha Timor-Leste.
“Ita iha kompromisu atu aumenta produsaun, entaun tenke moderniza setór agrikultór hanesan hadi’a infraestrutura liuliu irrigasaun,” Marcos informa.
Governante ne’e hateten kanál irrigasaun Galata sei kontrola husi guarda bokadura na’in-haat ne’ebé fahe responsabilidade no harii Asosiasaun Agrikultór Uza Bee nune’e bele organiza an liuliu fasilidade ne’ebé fornese hanesan tratór, mákina kuda haree, mákina baku hare no adubu orgániku.
Aleinde ne’e, Prezidente Autoridade Munisipál (PAM) Baukau, Veneranda Eurico Lemos Martins, hato’o agradesimentu ba Governu ne’ebé solusiona bee ba natar hafoin rona komunidade nia halerik hodi konstrui sistema kanál irrigasaun iha Galata ne’ebé sei kanaliza bee ba natar.
“Ami sei serbisu maka’as atu kontribui ba komunidade nia rendimentu ekonomia no ami sei serbisu maka’as hodi hasa’e produsaun foos,” Veneranda Lemos hateten.
Entretantu, irrigasaun Galata hahú konstrui husi Kompañia Internasionál Xina Civil Engineering Construction Corporation ho valór orsamentu millaun $14 ne’ebé sei fornese bee ba natar hamutuk ektare 600 husi Postu Administrativu Venilale no Postu Ossu, Munisipiu Vikeke.
Projeitu referida hahú konstrusaun iha tinan-2023, ne’ebé fó sistema kanál rua hanesan fornese ba área Venilale sei benefísia natar ektare 300-resin no parte Ossu, área Uaibobo purvolta ektare 200-resin ne’ebé atinje ona pursentu 95.
Jornalista: Natalino Belo
Editór: Xisto Freitas da Piedade





