DILI, 21 Janeiru 2026 (TATOLI) – Kámara Konta aprezenta relatóriu kona-ba Konta Jerál Estadu 2024 ba Komisaun C ne’ebé Trata Asuntu Finansa Públika iha Parlamentu Nasionál (PN).
Prezidente Komisaun C, Cedelízia Faria dos Santos, hateten Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2024 aprova iha tinan 2023 antes Governu Dasiak toma pose iha 01 Jullu.
“Entaun, prosesu boot ida, la’ós kompletamente husi Governu Dasiak, maibé barak mai husi Oitavu Governu”, dehan.
Durante audiénsia, deputadu sira preokupa kona-ba númeru funsionáriu ne’ebé kontinua sa’e iha OJE 2024.
Lamenta mós ho projetu sira tau iha Fundu Infraestrutura, tanba tuir lei, projetu ne’ebé ho montante aas liu millaun $5 tenke hetan vistu préviu husi Kámara Konta, maibé balun tribunál fó vistu no seluk seidauk.
“Ami preokupa mós ho ezekusaun OJE 2024 atinje 77%, maibé uitoan liu husi administrasaun sentrál 80%-resin. Só iha seguransa sosiál afeta osan montante boot tau iha fundu rezerva ne’ebé ita la ezekuta”, nia relata.
Deputada ne’e salienta katak kestaun ne’ebé Kamára Konta identifika mak subsídiu ba kombustivel transporte ne’ebé Governu fó ba funsionáriu sira simu tiha, maibé kargu diretór sira mantein uza transporte Governu nian. “Maski ita tau tiha subsídiu ba ida-ne’e, maibé fó impaktu boot bainhira taka OJE 2024 iha fim do ano, sa’e boot tebes iha gastu ba kombustivel no transporte”, nia salienta.
Kámara Konta iha rekomendasaun lubun iha Konta Jerál Estadu 2024, liuliu atu kontrola nafatin númeru funsionáriu no subsídiu sira ne’ebé la importante di’ak liu lalika prevee.
Sujere mós atu labele foti osan boot liuhusi Fundu Petrolíferu ka liu Rendimentu Sustentavel Estimandu (RSE).
Prezidente Tribunál Rekursu, Afonso Carmona, reforsa papél Kámara Konta nia mak atu kontrola hodi hato’o relatóriu no pareser kona-ba ezekusaun OJE 2024 tuir planu no lei orsamentu ne’ebé aprova ona bainhira identifika erru ruma rekomenda ba ezekutivu atu hadi’a. “Jeralmente, ezekusaun Orsamentu Jerál Estadu 2024 la’o di’ak”, afirma.
Tuir ajenda, Komisaun C sei hala’o audiénsia mós ba Konta Jerál Estadu 2024 ho entidade sira seluk hafoin elabora relatóriu no pareser no sei diskute no apresia iha plenária.
Lembra katak OJE 2024 ne’ebé Governu prevee ho montante billaun $1,95 ba Administrasaun Sentrál, Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambenu (RAEOA) no Seguransa Sosiál, la inklui Fundu Rezerva Seguransa Sosiál. Montante ida-ne’e inklui dotasaun ida ho dolar amerikanu billaun 1,83 ba Administrasaun Sentrál no millaun 60 rezervadu ba RAEOA no millaun 347,6 ba Seguransa Sosiál.
Jornalista: Nelson de Sousa
Editora: Maria Auxiliadora





