DILI, 24 Janeiru 2026 (TATOLI) – Komunidade mídia, liuliu família jornalista sira, iha situasaun lutu nia laran, hafoin jornalista no Xefe Redasaun Televizaun Edukasaun Timor (TVE-T), Ezequiel das Neves, hakotu ninia peregrinasaun iha mundu, iha nia rai moris fatin, iha munisípiu Baukau, iha loron 22 Janeiru 2026.
Notísia moruk ida-ne’e hamosu emosaun triste entre kolega jornalista, amigu no família sira. Ezequiel, ho naran estimadu “Jecky”, husik mundu ho idade joven liu (tinan 29), husik hela fatin mamuk iha jornalizmu Timor-Leste. Bainhira novidade kona-ba nia mate ne’e mosu, rede sosiál nakonu ho mesajen pezár no omenajen ne’ebé rekoñese nia profisionalizmu no dedikasaun iha mundu jornalizmu.
Ezequiel nia mate la’ós de’it lakon ida ba maluk jornalista sira, maibé mós ba Colégio São Miguel Arcanjo, iha ne’ebé maktoban ezerse funsaun hanesan manorin.
Tanba ne’e, Prezidente Timor-Leste Press Union (TLPU), Cândido Alves, manifesta tristeza tanba família jornalista Timor-Leste foin daudaun iha Novembru 2025 mak lakon jornalista no Xefe Redasaun GMN-TV, Carlos Malilaka.
“Hakarak ka lakohi dalan úniku mak ida-ne’e, hothotu sei la sees. Asosiasaun Jornalista hadomi tebes nia, maibé Maromak hadomi liu nia. Ezequiel hanesan icon ida ba TVE, ne’ebé dedika nia an tomak ba serbisu. Nu’udar jornalista lakon tebes belun di’ak”, nia afirma.
Tuir Cândido Alves, Ezequiel hahú nia karreira iha TVE, serbisu ho kámara no kasete, to’o kontribui ba dezenvolvimentu estasaun televizaun ne’e, maibé ikusmai tenke husi sedu fatin ne’e.
“Icon TVE laiha ona, espera ita hetan fali icone sira seluk bele reforsa nafatin TVE ba futuru. Tanba ninia lealdade serbisu laiha rezerva ba instituisaun ida-ne’e to’o nia mate”, dehan.
Iha sorin seluk, Prezidente Asosiasaun Jornalista Timor-Leste (AJTL), Zevonia Vieira, afirma katak Ezequiel nia mate aumenta sentimetu lakon ba komunidade jornalista, liuliu iha períodu ne’ebé jornalista na’in-rua mate tuituir malu, iha 2025 no 2026.
“Ba AJTL, ami lakon ona membru na’in-tolu. Jecky nia mate, ita sente lakon boot, tanba nia ema ida ne’ebé di’ak tebes fahe esperiénsia ba foinsa’e jornalista sira ne’ebé hatudu sasin katak aprende buat barak husi nia”, salienta.
Zevonia Vieira alerta, ho Ezequiel nia mate, katak iha nesesidade ba mídia-na’in sira atu fó atensaun maka’as ba jornalista nia saúde, seguransa, nune’e sira mós iha tempu bele bá konsulta, tanba jornalista sira kontribui ba haboot mídia nia naran.
“Ita iha responsabilidade katak saida mak ita bele halo hodi asegura ita-nia jornalista no editór sira, nune’e sira mós iha kondisaun di’ak, tanba idade produtiva mak mate ita sente lakon boot. Ida-ne’e alerta ba ita atu tau importánsia ba saúde tanba ita serbisu la haree oras, entaun kontrolu saúde ida-ne’e importante tebes”, Zevonia sujere.
Nia lembra katak Jecky mate ona, maibé nia istória sei sai memória ida. Ezequiel sempre hatudu no valoriza feto maluk jornalista sira. “Memória ne’ebé ha’u hanoin, nia sempre ativu iha kongresu AJTL nian, nia joven ne’ebé laran-di’ak, sempre hamnasa ba ema hothotu”, dehan.
Diretór Televizaun Edukasaun, Armindo Crisna Cartano, lamenta ho lakon nia profisionál ezemplár no dedikadu ida, iha família Colégio São Miguel, fatin ida ne’ebé nia fó nia moris tomak.
“Sei ki’ikoan nia hamutuk ho ha’u, depois nia bá tiha universidade nia mai nafatin iha ne’e no nia fó kontribuisaun ba eskola ida-ne’e ho Televizaun Edukasaun. Sente triste lakon ema ida kualidade, potensiál ne’ebé fó nia vida, didikasaun tomak ba foinsa’e sira iha Colégio ida-ne’e”, hato’o.
Tuir Armindo, sei iha joven seluk ne’ebé sei sai hanesan Jecky, maibé presiza tempu, tanba atu forma ema la fásil. “Sei iha Jecky foun, maibé la fásil, sei lori tempu”, nia afirma.
Nia haktuir katak maktoban sofre me’ar. “Bainhira ha’u hetan orietasaun husi Palásiu Prezidente atu akompaña Prezidente bá vizita Amu Papa, nia hateten mai ha’u dehan nia moras, entaun nia husu ha’u atu bá konsulta nia moras iha doutór, no doutór rekomenda katak nia sei deskansa uituan. Ha’u haruka nia deskansa para tau-matan ba nia saúde”, dehan.
Armindo salienta katak maktoban hili deskansa iha foho, maibé la nakloke nia moras ne’e ba ema hotu. “Ami koko halo aproximasaun liuhusi nia kolega sira no halo buat hothotu, maibé nia hateten mai ha’u katak nia moras ne’e ema labele haree, inklui família mós nia subar hotu”, nia relata.
Nia subliña katak ho Jecky nia mate husik hela buat di’ak barak ba joven sira. Nia legadu rai hela iha Colégio no iha redasaun TVE.
Amigu no família espresa sentimentu tristeza ida-ne’e. Vítor da Costa Alves, kolega di’ak, hateten ho Jecky nia mate ne’e sente lakon. “Ami sente mamuk tebes, durante fulan haat nia la ativu, ami tenta husu nia kondisaun, maibé nia la hateten, ikus mai ami rona nia mate, maibé ida-ne’e dalaruma Maromak nia planu”, nia espresa.
Nune’e mós Alexandrina de Rosa, nu’udar maktoban nia bin, haktuir matebian hahú moras bainhira nia halo viajen bá Nova Iorke, halo kobertura ba atividade Prezidente Repúblika nian iha tinan kotuk, maibé nia la halo tratamentu rutina to’o matebian hakotu iis.
“Ha’u haruka nia bá konsulta. Doutór sira fó ai-moruk amoxicillin. Ha’u dehan ba nia bele ka lae? Ó sosa alpara ruma hemu, entaun nia bá fali konsulta ho doutór, sira fó duni alpara ba nia hemu, maibé me’ar ne’e tun tiha la kle’ur sa’e filafali. Nia nunka ko’alia ba ha’u katak nia iha moras seluk ruma. To’o tiha fulan-Agostu, Setembru mai Outubru 2025 nia sente grave tiha ona to’o mate”, dehan.
Ezequiel, koñesidu ho Jecky, moris iha Baguia, munisípiu Baukau, iha loron 26 Setembru 1997. Hahú nia Ensinu Báziku to’o Sekundária iha Colégio São Miguel Arcanjo, no kontinua nia estudu lisensiatura iha Universidade da Paz (UNPAZ) . Matebian mós hala’o knaar hanesan Xefe Redasaun iha TVE-T no manorin iha Colégio São Miguel Arcanjo, iha Rai-Kotu, Dili.
Jornalista: Arminda Fonseca
Editora: Maria Auxiliadora




