DILI, 27 Janeiru 2026 (TATOLI – Primeiru-Ministru Austrália, Anthony Albanese sei hatudu dezeju Austrália nian ba ligasaun seguransa no enerjétiku ne’ebé kle’an liu bainhira vizita Timór-Leste iha loron-kuarta ne’e.
Albanese sei diskursu iha parlamentu Timor Leste nian no hasoru Prezidente José Ramos-Horta no Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão.
Tuir espresaun sira hosi nia diskursu ne’ebé fahe antes, Albanese sei hanoin hikas kooperasaun entre soldadu timoroan sira ho australianu sira durante Funu Mundiál Daruak hanesan ezemplu ida hosi istória no valór sira ne’ebé halo nasaun rua ne’e sai belun.
“Ami haree ba futuru ida ne’ebé fahe. Parseria foun ida ne’ebé klean liu iha seguransa, iha enerjia no reziliénsia ekonómiku,” nia hein atu hatete ba parlamentu, ne’ebé fó-sai husi Reuters, tersa ne’e.
Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta hatete iha fulan kotuk katak nia iha konfiansa katak projetu boot ida gás nian sei dezenvolve ho Austrália hafoin atrazu sira durante dékada barak.
Woodside Energy (WDS.AX) Austrália nian, loke tabulasaun foun no Timor-Leste konkorda ona iha fulan-Dezembru hodi estuda projetu ida ho tonelada métrika millaun 5 iha kampu sira Greater Sunrise nian, área ida-ne’ebé kontein estimativa 5,1 biliaun pés kúbiku hosi gás ne’ebé Austrália diskute hela.
Empreza petróleu nasionál Timor Gap kaer liu 56% hosi kampu ne’ebé lokaliza besik kilómetru 140 (87 millas) iha súl Timor-Leste nian no liu kilómetru 400 hosi Darwin.
Iha parte seluk, Primeiru-Ministru Austrália, Anthony Albanese ko’alia ho The Sydney Morning Herald, katak nia sei hetan onra sivíl aas liu iha Timor-Leste.
“Aban ha’u sei hetan onra sivíl aas liu iha Timor-Leste, ida-ne’e hatete buat barak kona-ba apoiu ne’ebé Austrália hetan hosi Timor-Leste,” Albanese hatete.
“Ami hakarak serbisu besik tebes ba nia dezenvolvimentu ekonómiku.”
Ajenda Prezidénsia Repúblika
PM Austrália ho delegasaun to’o iha Aeroportu Internasionál Dili, oras 09:55.
Husi Aeroportu Prezidente Nicolau Lobato direta Palásiu Prezidensiál sei tula husi karreta Moke, kondúz husi Prezidente Repúblika TL no akompaña husi PM TL.
PM Austrália hamutuk ho PR no PM TL to’o iha Palásiu Prezidensiál, iha oras 10:30, simu ho Gurda de Honra ne’ebé inísia ho Inu Nasionál nasaun rua nian no inspesaun parada militár.
Hafoin tama ba salaun ASEAN: asina livru onra no foto ofisiál.
Oras 10:55 hala’o enkontru kortezia entre Prezidente Repúblika, J. Ramos-Horta no Primeiru-Ministru Austrália, Anthony Albanese.
Oras 11:00 hala’o enkontru bilaterál entre Prezidente Repúblika TL akompaña husi Membru Guvernu ho PM Austrália ho nia delegasaun.
Oras 16:00 – Prezidente Repúblika, J. Ramos-Horta kondekora ho orden Grande Kolár Timor-Leste ba PM Austrália, iha salaun Xina.
Ajenda Gabinete Primeiru Ministru
Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, simu vizita husi Primeiru Ministru Austrália, Anthony Albanese, iha Palásiu Governu, iha oras 11:40.
Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão no Austrália hala’o reuniaun Tête-á-Tête iha oras 11:45, iha Palásiu Governu no oras 12:05 to’o 12:35 hala’o reuniaun bilaterál.
Primeiru Ministru rai rua hala’o serimónia formál iha oras 12:40 to’o 12:45, kona-ba “Nova Parceria para a Nova Era” iha salaun Konsellu Ministru, Palásiu Governu.
Iha oras 13:05 to’o 13:25, Xefe Governu rai rua hala’o komferénsia imprensa konjunta iha Palásiu Governu, Dili.
TATOLI




